Τα νέα μέτρα που θα ανακοινωθούν αναμένεται να κινούνται αρχικά επίσης στα όρια της δημοσιονομικής ευχέρειας, ενώ παράλληλα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ζητά από την ΕΕ την αξιοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τη χρηματοδότηση νέων μέτρων στήριξης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση
Η κυβέρνηση ανακοινώνει σύντομα τα νέα μέτρα για το ενεργειακό κόστος, τα οποία, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θα κινηθούν στα πρότυπα των αντίστοιχων μέτρων που είχαν ληφθεί το 2025, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, fuel pass αλλά και επιδότηση μικρότερων και ενεργοβόρων επιχειρήσεων. Όπως επίσης αναμένεται, και τα νέα μέτρα θα βρίσκονται αρχικά εντός των περιορισμένων δημοσιονομικών ορίων. Την ίδια στιγμή, πάντως, η Ελλάδα συνεχίζει να πιέζει την ΕΕ για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει η ρήτρα διαφυγής, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέα μέτρα στήριξης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή κρίση. Προς αυτήν την κατεύθυνση, ο Σταύρος Παπασταύρου, υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατέθεσε στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρόταση για κοινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών, με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα, μετά την πρόσφατη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αιτήματός της για επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, εξασφάλισε μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο, προκειμένου να προχωρήσει σε πρόσθετες επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας, ύψους σχεδόν 1 δισ. ευρώ έως το 2028, για έργα που αφορούν την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, την εξοικονόμηση στα κτίρια, τις μεταφορές και την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών.
Πλην όμως, η σχετική έγκριση δεν συνεπάγεται άμεση μείωση στους λογαριασμούς ρεύματος ή θέρμανσης για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, καθώς συνδέεται με την υλοποίηση των προγραμμάτων και την ολοκλήρωση των έργων που προβλέπονται. Ειδικότερα, η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής επιτρέπει την εξαίρεση επιλέξιμων δαπανών για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων. Με βάση την πρόσφατη ρύθμιση, το περιθώριο εξαίρεσης μπορεί να φτάσει έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως το 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Αλλαγή στους όρους επιλεξιμότητας και για άμεση επιδότηση ζητά η ΕΕ από την Ελλάδα
Η Ελλάδα στην παρούσα φάση επιδιώκει να εξασφαλίσει την επιπλέον ευελιξία για να προχωρήσει σε άμεση επιδότηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται από τις ιδιαίτερα αυξημένες τιμές ενέργειας. Ζητά, λοιπόν, από την ΕΕ την αξιοποίηση της ρήτρας με αλλαγή στους όρους επιλεξιμότητας και για αυτήν την άμεση επιδότηση. Το ελληνικό αίτημα βρίσκει σχετικά πρόσφορο έδαφος, καθώς ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν αναγνώρισε, μετά το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο, ότι ακόμη και η επιδότηση ορυκτών καυσίμων μπορεί να είναι αναγκαία υπό τις σημερινές συνθήκες, επιμένοντας πάντως παράλληλα στη μείωση της φορολογίας του ηλεκτρικού ρεύματος, πρόταση που συναντά αντιδράσεις από πολλές χώρες-μέλη. Σε κάθε πάντως περίπτωση, για τις όποιες ενισχύσεις έθεσε ως προϋπόθεση να είναι στοχευμένες και προσωρινές. Σε αυτό το πλαίσιο και χωρίς πάντως να υπάρχει κοινό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα, η κυβέρνηση επιχειρεί να λάβει μέτρα που θα ανακουφίζουν αφενός επιχειρήσεις και νοικοκυριά και αφετέρου θα κινούνται εντός ευρωπαϊκού σχεδιασμού.
Η εικόνα στην ελληνική αγορά είναι ιδιαίτερα ανησυχητική: Η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος βρισκόταν πριν από τρεις εβδομάδες κάτω από τα 100 ευρώ τη μεγαβατώρα, ενώ τώρα είναι 287 ευρώ. Η μέση τιμή χονδρικής τον Οκτώβριο έχει αυξηθεί σε ποσοστό άνω του 20% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Το φυσικό αέριο διαμορφώνεται στα 98 ευρώ τη μεγαβατώρα, με άνοδο που υπερβαίνει το 200% σε σχέση με προηγούμενα επίπεδα. Οι αυξήσεις στη χονδρική δεν έχουν περάσει ακόμη στη λιανική. Την επόμενη, όμως, εβδομάδα θα γίνουν γνωστές οι νέες τιμές των παρόχων, με την προσοχή να στρέφεται στα πράσινα κυμαινόμενα τιμολόγια, τα οποία επηρεάζονται άμεσα από τις μεταβολές της χονδρικής.
Τα μέχρι σήμερα σχεδιαζόμενα μέτρα
Κι ενώ το αρμόδιο οικονομικό επιτελείο εκτιμά τα δημοσιονομικά περιθώρια για τα πρόσθετα μέτρα στήριξης, στο τραπέζι βρίσκονται ήδη νέες παρεμβάσεις στις τιμές των υγρών καυσίμων, επαναφορά του Fuel Pass (είχε εφαρμοστεί τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026), στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων για τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά και κάλυψη μέρους του πρόσθετου κόστους στην ακτοπλοΐα, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στα εισιτήρια. Σε ό,τι αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά και ενεργοβόρες δραστηριότητες, όπως αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία κ.λπ., ο αρμόδιος υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, είχε αναφέρει τον Σεπτέμβριο ότι θα υπάρξουν επιδοτήσεις περίπου αντίστοιχες με αυτές που είχαν εφαρμοστεί το 2025.
Από τη δική του πλευρά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αναφερόμενος χθες στις επικείμενες ανακοινώσεις, τόνισε ότι «όσο η κατάσταση είναι τόσο δύσκολη, τόσο εμείς θα στηρίζουμε όσο παραπάνω μπορούμε», διευκρινίζοντας πάντως ότι οι τελικές αποφάσεις λαμβάνονται την τελευταία στιγμή λόγω της αβεβαιότητας.
Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο του 2025, τα μέτρα που είχαν ανακοινωθεί αφορούσαν αναδρομικά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου του 2024 έως το τέλος Φεβρουαρίου του 2025. Περιλάμβαναν επιδότηση τριών κατηγοριών επιχειρήσεων και συγκεκριμένα:
- Στην 1η κατηγορία, με ετήσιο κύκλο εργασιών 0 έως 500.000 ευρώ, η επιδότηση ήταν 2 λεπτά/kWh για το 100% της κατανάλωσης.
- Στη 2η κατηγορία, με κύκλο εργασιών 500.000,01 έως 1.000.000 ευρώ, η επιδότηση ήταν και πάλι 2 λεπτά/kWh για το 80% της κατανάλωσης.
- Στην 3η ομάδα, με κύκλο εργασιών από 1 έως 10 εκατ. ευρώ, η επιδότηση ήταν 2 λεπτά/kWh για το 60% της κατανάλωσης.
Παράλληλα, τα αρτοποιεία, τα ζαχαροπλαστεία και τα καθαριστήρια είχαν λάβει 4 λεπτά/kWh για το 100% της κατανάλωσης, ανεξαρτήτως κύκλου εργασιών.
