Με την πρόεδρο της ΕΕ να ανοίγει την πόρτα στα κράτη-μέλη για μεγαλύτερη ευελιξία στην αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, το θέμα αποκτά νέα διάσταση.
Η μείωση των φόρων στα καύσιμα και ειδικότερα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, παρά το γεγονός ότι αποτελεί πάγιο αίτημα των φορέων της αγοράς, παραμένει μέχρι σήμερα «ταμπού» για την κυβέρνηση λόγω του μεγάλου δημοσιονομικού του κόστους.
Τα οφέλη, όμως, του μέτρου φαίνεται να είναι πολύ μεγάλα για τον καταναλωτή και δεν είναι τυχαίο ότι περιλαμβάνεται κατά προτεραιότητα και στα μέτρα που προτείνει η ΓΣΕΕ για την άμεση αντιμετώπιση της κρίσης.
Χθες, η πρόεδρος της ΕΕ, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, άνοιξε την πόρτα για μεγαλύτερη ευελιξία από τα κράτη-μέλη σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των συνεπειών από την ενεργειακή κρίση. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι πιθανό περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες να στραφούν σε αυτό το μέτρο, προκειμένου να προστατέψουν άμεσα τον καταναλωτή από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Τις αμέσως επόμενες μέρες, το οικονομικό επιτελείο θα πρέπει να λάβει σημαντικές αποφάσεις για αυτό το θέμα. Έχοντας ήδη στραφεί και επιμείνει στο πλαφόν για τα περιθώρια κέρδους στα καύσιμα, ανεξάρτητα από την κριτική για τη μη αποτελεσματικότητα του μέτρου, δεν φαίνεται πιθανό να υιοθετήσει τη λύση της μείωσης των φόρων, φοβούμενο απώλεια εσόδων.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι καλό να δημοσιοποιείται το πόσο θα συγκρατηθεί το κόστος της βενζίνης σε αυτήν την περίπτωση.
Πόσο θα συγκρατηθεί το κόστος της βενζίνης
Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει σε άρθρο του ο Προκόπης Χατζηνικολάου (powergame.gr), θα συμβούν τα παρακάτω αν μειωθεί κατά 10% ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης ή εναλλακτικά κατά 20%.
Η τιμή της βενζίνης ξεκινά από μια ήδη υψηλή βάση, καθώς ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης είναι 0,70 ευρώ ανά λίτρο. Αν, για παράδειγμα, η καθαρή τιμή από το διυλιστήριο είναι 0,90 ευρώ, τότε πριν καν μπει ο ΦΠΑ, η τιμή έχει ήδη φτάσει στο 1,60 ευρώ.
Πάνω σε αυτό το ποσό επιβάλλεται ΦΠΑ 24%, ο οποίος δεν υπολογίζεται μόνο στην καθαρή αξία, αλλά και στον ίδιο τον φόρο κατανάλωσης. Έτσι, η τελική τιμή φτάνει περίπου στα 1,98 ευρώ το λίτρο.
Εάν ο ΕΦΚ μειωνόταν κατά 10%, η τιμή της βενζίνης με βάση το ανωτέρω παράδειγμα θα περιοριζόταν στα 1,9 ευρώ το λίτρο. Επίσης, στην περίπτωση που μειωνόταν κατά 20%, η τιμή της βενζίνης θα διαμορφωνόταν στα 1,81 ευρώ το λίτρο.
Τα μέτρα που έλαβαν Ιταλία, Αυστρία και Πορτογαλία
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια επιθετική και άμεση λύση, μειώνοντας τον φόρο στα καύσιμα κατά 25 λεπτά ανά λίτρο. Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα, με ορίζοντα τριών εβδομάδων, ωστόσο η έντασή του το καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε επίπεδο άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών. Στόχος είναι να συγκρατηθούν οι τιμές στην αντλία και να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις που μεταφέρονται στο σύνολο της οικονομίας. Παράλληλα, ενισχύονται οι έλεγχοι στην αγορά, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και να διασφαλιστεί ότι η μείωση περνάει πράγματι στον τελικό καταναλωτή.
Από την πλευρά της, η Αυστρία επιλέγει μια πιο σύνθετη προσέγγιση. Προχωράει σε μικρότερη μείωση του φόρου, της τάξης των 5 λεπτών ανά λίτρο, αλλά ταυτόχρονα επιβάλλει περιορισμούς στα περιθώρια κέρδους κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων. Με τον τρόπο αυτόν επιχειρεί όχι μόνο να μειώσει τις τιμές, αλλά και να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο αυτές διαμορφώνονται στην αγορά. Η συνολική επίδραση των μέτρων εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε μείωση έως και 10 λεπτών ανά λίτρο, συνδυάζοντας φορολογική ελάφρυνση και ρυθμιστική παρέμβαση. Σημειώνεται ότι ο φόρος σήμερα ανέρχεται στα 39,7 λεπτά ανά λίτρο ντίζελ και σε 48,2 λεπτά ανά λίτρο βενζίνης.
Η Πορτογαλία αποφάσισε να μειώσει προσωρινά τους φόρους στα καύσιμα, προκειμένου να περιορίσει τις αυξήσεις στις τιμές που προκλήθηκαν από την άνοδο του πετρελαίου λόγω της έντασης και του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η μείωση αυτή εφαρμόζεται τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης και οδηγεί σε μια μικρή πτώση των τιμών στην αντλία, της τάξης των μερικών λεπτών ανά λίτρο.
Η κυβέρνηση ενεργοποίησε έναν μηχανισμό που επιτρέπει τη μείωση της φορολογίας όταν οι τιμές αυξάνονται πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο, περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο. Ο στόχος αυτού του μηχανισμού είναι να αποτραπεί το ενδεχόμενο το κράτος να αυξάνει τα φορολογικά του έσοδα λόγω της ανόδου των τιμών των καυσίμων, προστατεύοντας έτσι τους καταναλωτές.
