Στην αιχμή του δόρατος για την Κύπρο, η καταβολή των 25 εκατ. ευρώ ετησίως κατά την περίοδο κατασκευής του έργου ξεκινώντας από το 2025
Να ξεκαθαρίσει άμεσα τη θέση της για τον Great Sea Interconnector ζητά η ελληνική κυβέρνηση από την Λευκωσία, πλην όμως εις μάτην. Είναι προφανές και από τις σχετικές δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών της Κύπρου Μάκη Κεραυνού, ότι η Λευκωσία υπαναχωρεί στην καταβολή των 25 εκατ. ευρώ ετησίως κατά την περίοδο κατασκευής του έργου ξεκινώντας από το 2025 που ενέκρινε καταρχάς η Κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας ανεξάρτητα από τα έσοδα λειτουργίας του έργου.
Όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά ο Υπουργός ΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου «οι τοποθετήσεις του κ. Κεραυνού αφήνουν θολή εικόνα και προκαλούν ερωτήματα, ειδικά από τη στιγμή που το έργο θεωρείται κομβικό για την Κύπρο και η ΡΑΕΚ έχει ήδη εγκρίνει από τις 31 Ιουλίου τα 25 εκατ. ευρώ για τον ΑΔΜΗΕ, συμμετέχοντας παράλληλα στις τακτικές διαβουλεύσεις με τις Βρυξέλλες. Η συγκεκριμένη στάση κινείται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση», τόνισε, ζητώντας από τη Λευκωσία να ξεκαθαρίσει χωρίς καθυστέρηση τη θέση της.
Η σιωπή ιχθύος
Αντίστοιχες και οι δηλώσεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη που σημείωσε ότι «Δεν πρόκειται για εθνικό έργο της Ελλάδας», σημείωσε, «αλλά για ευρωπαϊκή προτεραιότητα». Πλην όμως, η κυπριακή κυβέρνηση δεν απαντά επιτείνοντας την ήδη υφέρπουσα κρίσης με την Ελλάδα για την ηλεκτρική διασύνδεση, με αιχμή του δόρατος το θα καταβάλει στον διαχειριστή του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς, ποσό €25 εκατομμυρίων ετησίως, για την πενταετία 2025–2029, ως ρυθμιζόμενο έσοδο για το κυπριακό σκέλος του έργου.
Ο κίνδυνος παγώματος
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι Great Sea Interconnector, με προϋπολογισμό σχεδόν 2 δισ. ευρώ και τη στήριξη των Βρυξελλών, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με τον κίνδυνο παγώματος, καθώς η Λευκωσία επιμένει να θέτει ενστάσεις για τη βιωσιμότητά του και αρνείται να καταβάλει την πρώτη δόση συμμετοχής της. Η Κύπρος επικαλείται δύο μελέτες «από ανεξάρτητους και σοβαρούς οργανισμούς» που, όπως είπε, ο κ. Κεραυνός καταλήγουν στο ότι το έργο «δεν είναι βιώσιμο με τους συγκεκριμένους όρους».
Οι δύο μελέτες
Βέβαια, ακόμη κι αν υποτεθεί ότι οι μελέτες καταλήγουν σε δυσμενή συμπεράσματα για την επένδυση, αυτό δεν συναρτάται με την εκταμίευση του ρυθμιστικού ποσού των €25 εκατομμυρίων για το 2025. Η ανάκτηση, αποτελεί ρυθμιστική απόφαση για το κυπριακό σκέλος του έργου και αν υπάρχει αντίρρηση θα πρέπει να διατυπωθεί με άλλο τρόπο και όχι με άρνηση πληρωμής. Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ θα πρέπει να διευκρινίσει η Λευκωσία αν οι «δύο μελέτες» που επικαλείται αφορούν τη μετοχική συμμετοχή και με ποιους όρους ή την οικονομία του ρυθμιστικού σκέλους.
Η στάση της ΕΕ
Εν τω μεταξύ, η γαλλική Nexans που κατασκευάζει το καλώδιο, έχει ήδη προχωρήσει την κατασκευή σημαντικού μέρους του και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αυξάνει την πίεση προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη με την εκπρόσωπο τύπου της Κομισιόν για θέματα ενέργειας, Άνα Κάισα Ιτκόνεν να επιβεβαιώνει ότι το έργο «παραμένει ύψιστης πολιτικής και στρατηγικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα γίνει ότι είναι δυνατό για να διασφαλιστεί η υλοποίησή του . Η εκπρόσωπος ανέφερε ακόμα ότι πριν το έργο αυτό είναι επιλέξιμο για χρηματοδότηση από την ΕΕ πέρασε από έναν αρκετά διεξοδικό έλεγχο από την Επιτροπή, από τους φορείς υλοποίησης του έργου, επειδή πρέπει να αποδειχθεί η βιωσιμότητά του πριν την ανάληψη οποιασδήποτε δέσμευσης.
Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο μετά τις αποκαλύψεις για εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και έρευνα στην πρώτη περίοδο του έργου, όταν την ευθύνη είχε ο EuroAsia Interconnector, πριν περάσει η σκυτάλη στον ΑΔΜΗΕ. Πιθανολογούνται υποψίες για κακή διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων , κάτι που δημιουργεί επιπλέον αμηχανία στη Λευκωσία.
Τα οικονομικά συμφέροντα
Υπενθυμίζεται, ότι η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου είναι το κρίσιμο κομμάτι που θα έβγαζε την Κύπρο από την ηλεκτρική απομόνωση και θα τη συνέδεε με το ευρωπαϊκό δίκτυο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χρηματοδοτήσει με € 657 εκατομμύρια το έργο, μέσω του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» .
Η στάση της Κύπρου, χωρίς κάποια νέα πρωτοβουλία στον ορίζοντα επιβεβαιώνει αυτό που εδω και καιρό διαφαινόταν: Ότι το καλώδιο περιβάλλεται, παρά την εμφανή σημασία του για την ενεργειακή ανεξαρτησία της Κύπρου ενδεχομένως και από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα που δεν το αφήνουν να προχωρήσει…
