Προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι επεκτάσεις, τα έργα πρέπει να διαθέτουν εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και ώριμες μελέτες.
Crush-test για τις επεκτάσεις των ΧΥΤΑ, χαρακτηρίζουν στελέχη της περιβαλλοντικής αγοράς τις προτάσεις που καλούνται να καταθέσουν οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων – ΦοΔΣΑ στο πλαίσιο ειδικής χρηματοδοτικής πρόσκλησης του ΥΠΕΝ συνολικού ύψους 20 εκ. ευρώ. Στόχος της πρόσκλησης είναι, στο πλαίσιο συμπληρωματικής χρηματοδότησης, να μπορέσουν οι ΦοΔΣΑ να υλοποιήσουν επεκτάσεις σε μεγάλο αριθμό από τους περίπου 90 συνολικά ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους έχουν κορεστεί. Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και από το γεγονός ότι τα σχετικά χρηματοδοτικά αιτήματα που υποβλήθηκαν το τελευταίο διάστημα είναι πολλά και δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν στο πλαίσιο των υφιστάμενων προσκλήσεων για τη χρηματοδότηση εξοπλισμού/διαχείρισης και υποδομών αποβλήτων, που άνοιξαν στις αρχές Ιουνίου.
Η αρχική δημόσια δαπάνη του συμπληρωματικού προγράμματος ανέρχεται σε 20 εκατ. ευρώ και προέρχεται από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ 2026-2030, στον άξονα για τη διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων. Το ποσό μπορεί να αναπροσαρμοστεί ανάλογα με τις ανάγκες που θα καταγραφούν από τις προτάσεις των 14 ΦοΔΣΑ στους οποίους απευθύνεται. Με την προθεσμία να εκπνέει στις 28 Φεβρουαρίου 2027, οι ΦΟΔΣΑ καλούνται το επόμενο διάστημα να καταγράψουν τις ανάγκες τους και να προετοιμάσουν τις προτάσεις τους. Μεταξύ των άμεσα ενδιαφερομένων, ο ΕΔΣΝΑ στην Αττική, οι ΦοΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας, Νοτίου Αιγαίου, Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας και Ιονίων Νήσων, αλλά και η ΔΙΑΔΥΜΑ στη Δυτική Μακεδονία. Το στοίχημα πλέον μεταφέρεται στο ποια έργα επέκτασης ΧΥΤΑ θα υποβληθούν, σε ποιες περιοχές της χώρας, ποιο θα είναι το συνολικό ύψος των αιτούμενων και αν θα τηρούν τα κριτήρια ωριμότητας.
Όπως είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Νικόλαος Μαμαλούγκας, Προϊστάμενος της ΕΥΔ των Προγραμμάτων «Περιβάλλον, Κλιματική Αλλαγή» και «Πολιτική Προστασία», στο πλαίσιο της τοποθέτησής του στο 4ο Συνέδριο «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομεθάνιο», βασικό κριτήριο για όλες τις προτάσεις που θα υποβληθούν είναι η ωριμότητα: Τα έργα θα πρέπει να διαθέτουν τα απαραίτητα τεχνικά δελτία με εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους και ώριμες μελέτες.
Μεταβατική λύση με ορίζοντα το 2030
Η νέα πρόσκληση εντάσσεται στον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των αναγκών της χώρας σε υποδομές υγειονομικής ταφής αποβλήτων μέχρι το 2030, σε συνάρτηση με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς στόχους για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Η επιλογή των έργων που μπορούν να προχωρήσουν μέσω της συγκεκριμένης χρηματοδότησης συνδέεται με την ωριμότητα των προτάσεων, καθώς απαιτείται να έχουν ήδη εξασφαλιστεί οι εγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι και οι απαιτούμενες μελέτες. Προβλέπεται η επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων αλλά και η δημιουργία νέων χώρων υγειονομικής ταφής, προκειμένου να υπάρξει επαρκής διαθέσιμος χώρος μέχρι να τεθούν σε λειτουργία τα σχεδιαζόμενα έργα ολοκληρωμένης διαχείρισης αστικών αποβλήτων. Για τον λόγο αυτό, η επιτυχία του συγκεκριμένου προγράμματος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συνέχεια της ομαλής λειτουργίας του συστήματος διαχείρισης αστικών αποβλήτων στο μεταβατικό διάστημα έως το 2030, ενώ παράλληλα το ενδιαφέρον παραμένει στραμμένο στη συνολική πορεία της χώρας προς υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας.
