Η πορεία της Πτολεμαΐδας 5 προς την οριστική απόσυρση της λιγνιτικής της λειτουργίας εντός του 2026 έχει περιπλακεί, καθώς ο ΑΔΜΗΕ εισηγείται επίσημα την παράτασή της στο σύστημα, σε αντίθεση με τον εγκεκριμένο σχεδιασμό της ΔΕΗ. Το ζήτημα αναμένεται να συζητηθεί σε επικείμενη σύσκεψη της ΡΑΑΕΥ με τους εμπλεκόμενους φορείς.

Η εισήγηση του ΑΔΜΗΕ και το σκεπτικό της

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, ο ΑΔΜΗΕ απέστειλε, σύμφωνα με πληροφορίες της Η Καθημερινή και του B2Green, εμπιστευτική επιστολή προς το ΥΠΕΝ, τη ΡΑΑΕΥ και τη ΔΕΗ, στην οποία αναλύει τους λόγους για τους οποίους η Πτολεμαΐδα 5 θα πρέπει να παραμείνει διαθέσιμη για λειτουργία έως τον Μάρτιο του 2027. Το σκεπτικό είναι διττό.

Πρώτον, ο Διαχειριστής επισημαίνει ότι ο αρχικός σχεδιασμός απόσυρσης βασιζόταν στην υπόθεση ότι έως τότε θα είχε ενταχθεί στο σύστημα η νέα μονάδα φυσικού αερίου της Αλεξανδρούπολης (περίπου 840 MW, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης το 2027), καθώς και επαρκής αριθμός μονάδων αποθήκευσης, όπως αναφέρεται σε σχετικά δημοσιεύματα του Reporter.gr. Κανένα από τα δύο δεν έχει υλοποιηθεί στον αναμενόμενο βαθμό. Δεύτερον, σε συνθήκες περιορισμένης δυνατότητας εισαγωγών, το σύστημα ενδέχεται να εκτεθεί σε κινδύνους επάρκειας κατά τις αιχμές χειμερινής ζήτησης.

Ο ΑΔΜΗΕ ωστόσο αναγνωρίζει ρητά ότι η επάρκεια ισχύος του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας δεν απειλείται άμεσα υπό κανονικές συνθήκες χωρίς τη μονάδα. Η πρότασή του αφορά κυρίως την εξασφάλιση μιας ασφαλιστικής δικλείδας για ακραία σενάρια.

Η θέση της ΔΕΗ: προσήλωση στο χρονοδιάγραμμα

Η ΔΕΗ παραμένει στον σχεδιασμό της. Όπως είχε παρουσιάσει στο ΔΕΗ Capital Markets Day Λονδίνο Νοέμβριος 2025, σύμφωνα με στοιχεία που ανέδειξε το Fortune Greece, η διοίκηση επιβεβαίωσε την οριστική διακοπή της λιγνιτικής λειτουργίας της Πτολεμαΐδας 5 εντός του 2026, ως μέρος του προγράμματος απολιγνιτοποίησης.

Το επιχείρημα είναι οικονομικό: σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το 2025 η μονάδα λειτούργησε περίπου στο 20% της ονομαστικής της ισχύος, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η συνέχιση της λιγνιτικής λειτουργίας της είναι ζημιογόνα.

Παράλληλα, η ΔΕΗ έχει επισημάνει ότι σε περίπτωση επιβολής παράτασης λειτουργίας απαιτείται αποζημίωση, ζήτημα που, σύμφωνα με αναφορές του Reporter.gr, έχει τεθεί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών μηχανισμών επάρκειας ισχύος.

Το ΕΣΕΚ και η απόκλιση από αυτό

Ένα κρίσιμο στοιχείο που επικαλείται ο ΑΔΜΗΕ είναι το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, σύμφωνα με το οποίο η απόσυρση της Πτολεμαΐδας 5 προβλεπόταν αρχικά για το 2028, με προοπτική μετατροπής της σε μονάδα φυσικού αερίου σε μεταγενέστερο στάδιο.

Η ΔΕΗ έχει επιταχύνει το χρονοδιάγραμμα κατά περίπου δύο έτη, με την έγκριση της ΡΑΑΕΥ, όπως σημειώνεται σε ενεργειακά μέσα όπως το B2Green. Ο ΑΔΜΗΕ επισημαίνει ότι η επιτάχυνση αυτή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη ανάπτυξη πόρων ευελιξίας.

Το σχέδιο μετασχηματισμού

Η ΡΑΑΕΥ έχει εγκρίνει τη μετατροπή της μονάδας σε μονάδα φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου (OCGT) ισχύος 295 MW, με εκτιμώμενη επένδυση της τάξης των 300 έως 400 εκατ. ευρώ και ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη του 2027, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν παρουσιαστεί σε μέσα όπως το B2Green.

Στη συνέχεια προβλέπεται δυνατότητα αναβάθμισης σε συνδυασμένο κύκλο (CCGT) ισχύος περίπου 400 MW, ενώ η αρχική διαμόρφωση επιτρέπει μελλοντική χρήση καυσίμων χαμηλών εκπομπών, όπως το υδρογόνο.

Η θέση της κυβέρνησης

Ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος έχει αποκλείσει σενάρια διατήρησης λιγνιτικών μονάδων σε καθεστώς εφεδρείας.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσαν η Η Καθημερινή και το Reporter.gr, κατά την ακρόαση της 23ης Απριλίου ανέφερε ότι η Πτολεμαΐδα 5 λειτούργησε φέτος για περιορισμένο αριθμό ημερών, αντιστοιχώντας σε πολύ χαμηλό ποσοστό των συνολικών ωρών λειτουργίας, γεγονός που καταδεικνύει τη μειωμένη ανταγωνιστικότητά της.

«Δεν είναι ανταγωνιστική. Δεν μπορεί να μπει με όρους αγοράς στο σύστημα», δήλωσε ο Νίκος Τσάφος, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση του λιγνίτη συνεπάγεται υψηλότερο κόστος για τους καταναλωτές. Παράλληλα, επισήμανε ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα βρίσκονται πλέον χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε αντίθεση με προηγούμενα χρόνια όπου ήταν σημαντικά υψηλότερες.

Η πολιτική διάσταση

Το ζήτημα έχει αποκτήσει έντονη πολιτική διάσταση. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Παύλος Πολάκης, σύμφωνα με αναφορές του Reporter.gr, κατηγόρησε την κυβέρνηση για «συνειδητή καταστροφή δημόσιων υποδομών».

Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ εστιάζει κυρίως στην οικονομική διαχείριση της μετάβασης, ασκώντας κριτική στις επιλογές που έχουν γίνει.

Το αναπάντητο ερώτημα

Το βασικό ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι η κατανομή του κόστους. Σε περίπτωση που η μονάδα διατηρηθεί σε καθεστώς στρατηγικής εφεδρείας, τίθεται το ερώτημα ποιος θα αναλάβει τα λειτουργικά έξοδα και υπό ποιο ρυθμιστικό πλαίσιο. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα και με τις δεσμεύσεις της χώρας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Πηγές

• Η Καθημερινή
• B2Green
• Fortune Greece
• Reporter.gr
• ΔΕΗ Capital Markets Day Λονδίνο Νοέμβριος 2025
• Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα