Χαμηλότερο κόστος, εξυγίανση Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων, δικλείδες προστασίας των εγκατεστημένων επιχειρήσεων και απλοποίηση αδειοδότησης αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις για την επιτυχία του νέου Χωροταξικού αλλά και της συνολικότερης πορείας της βιομηχανίας στην Ελλάδα.
Με το ΦΕΚ που θεσμοθετεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα να είναι θέμα ημερών, η ελληνική βιομηχανία και μεταποίηση αλλάζουν σελίδα, περνώντας οριστικά από την εποχή της άναρχης χωροθέτησης στην εποχή των οργανωμένων παραγωγικών υποδομών.
Ξεκάθαρος και βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι να κατευθύνει εφεξής τη βιομηχανική δραστηριότητα και τα logistics στους Οργανωμένους Υποδοχείς Βιομηχανικών Δραστηριοτήτων – ΟΥΜΕΔ, δηλαδή στα Επιχειρηματικά Πάρκα και στις Βιομηχανικές Περιοχές, προκειμένου, σε ένα πιο λειτουργικό και απλοποιημένο περιβάλλον, να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις σε συντομότερο χρόνο. Πέραν της γεωγραφικής συγκέντρωσης της παραγωγικής δραστηριότητας, παράλληλος στόχος είναι η άμεση διασύνδεση των Οργανωμένων Υποδοχέων με συγκοινωνιακές και άλλες υποδομές, όπως σιδηρόδρομος, λιμάνια και άλλα δίκτυα μεταφορών.
Ενώ όμως και το επενδυτικό ενδιαφέρον και η σχετική ζήτηση για τους κατάλληλους χώρους υπάρχει κι ενώ το επιτυχημένο ευρωπαϊκό παράδειγμα Επιχειρηματικών Πάρκων είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, η επιτυχία των παραπάνω στόχων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχή αντιμετώπιση των παρακάτω δεδομένων προκλήσεων.
Ποιες είναι αυτές;
Τα οικονομικά κίνητρα και το χαμηλό κόστος
Πρώτον:
Παρά το γεγονός ότι τα Επιχειρηματικά Πάρκα επιτρέπουν οικονομία κλίμακας στις απαιτούμενες ειδικές υποδομές και πιο γρήγορη διαχείριση σε περιβαλλοντικά και αδειοδοτικά θέματα, μέχρι σήμερα, ποσοστό της τάξης του 80% (!) των βιομηχανικών μονάδων εγκαθίσταται εκτός οργανωμένων περιοχών, παρά τις προσπάθειες για το αντίθετο που έχουν γίνει κατά καιρούς από διαφορετικές κυβερνήσεις. Ο στόχος του νέου Χωροταξικού για την επόμενη 15ετία είναι μόνον το 35% των νέων βιομηχανικών μονάδων να εγκαθίσταται εκτός οργανωμένων περιοχών. Σε ό,τι δε αφορά τις υφιστάμενες βιομηχανίες, προτεραιότητα δίνει στην πολεοδομική εξυγίανση των Άτυπων Συγκεντρώσεων Εφοδιαστικής, περιοχές δηλαδή που σήμερα λειτουργούν σε ένα άναρχο καθεστώς χρήσεων γης.
Εδώ, μπαίνουν λοιπόν τα εξής εύλογα ερωτήματα με βάση και την εμπειρία του παρελθόντος: Πώς θα πεισθούν να προσέλθουν στην οργανωμένη υποδομή οι ελληνικές βιομηχανίες που έχουν ήδη δείξει τόσο μεγάλη απροθυμία για την ένταξη ή μετεγκατάστασή τους σε ένα οργανωμένο επιχειρηματικό περιβάλλον; Προφανώς, η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί καταρχάς στα επαρκή οικονομικά κίνητρα. Κατά την προσωπική μας άποψη, αυτή είναι επί του πρακτέου και η υπ’ αριθμόν 1 πρόκληση, η οποία θα πρέπει να απαντηθεί προκειμένου το νέο θεσμικό πλαίσιο να προσελκύσει μια πρώτη κρίσιμη μάζα επιχειρήσεων σε Οργανωμένους Υποδοχείς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εκτίμηση του Πανελληνίου Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανικών Περιοχών – ΠΑΣΕΒΙΠΕ, σύμφωνα με την οποία τα Επιχειρηματικά Πάρκα οφείλουν να προσφέρουν στις επιχειρήσεις συνολικό κόστος τουλάχιστον κατά 30% χαμηλότερο από το αντίστοιχο, το οποίο καταβάλλουν για τη λειτουργία τους εκτός Πάρκων, έχει λογική. Σε σχετικό μας ερώτημα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΕΒΙΠΕ Πέτρος Μαντάς επισημαίνει ότι, αν και η πρόταση αυτή ακούγεται ιδιαίτερα φιλόδοξη, αποτελεί ωστόσο βασική προϋπόθεση προκειμένου τα Επιχειρηματικά Πάρκα να εξελιχθούν σε ελκυστικό χώρο εγκατάστασης νέων επιχειρήσεων ή/και μετεγκατάστασης ήδη υφιστάμενων. Για να προσθέσει ότι το -30% στο κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας θα μπορούσε να καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό από μια σειρά διευκολύνσεων, συμπεριλαμβανομένων πόρων του ΕΣΠΑ, του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) και του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΑΠΔΕ).
Τα δικαιώματα των επιχειρήσεων
Δεύτερον:
Όπως προέκυψε στη δημόσια διαβούλευση για το Ειδικό Χωροταξικό, αρκετοί βιομηχανικοί φορείς διατύπωσαν επιφυλάξεις για το γεγονός ότι ο περιορισμός της εκτός σχεδίου εγκατάστασης, σε συνδυασμό με την αύξηση των απαιτήσεων για την αρτιότητα των γηπέδων, μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα εμπόδια για υφιστάμενες και νέες επενδύσεις. Επιπλέον, διατυπώθηκαν σοβαροί προβληματισμοί για την ενίσχυση του ρόλου των φορέων διαχείρισης των οργανωμένων υποδοχέων, καθώς επίσης και για το ενδεχόμενο να συνδυάζονται διαχειριστικές και ελεγκτικές αρμοδιότητες, χωρίς επαρκείς δικλίδες διαφάνειας και προστασίας των εγκατεστημένων επιχειρήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ και οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις ζήτησαν την απάλειψη του εδαφίου 10.3.ε. Σύμφωνα με τον κ. Μαντά, ήδη, η αρμοδιότητα των ΕΑΔΕΠ να εκδίδουν βεβαίωση συμβατότητας της περιβαλλοντικής κλάσης μιας δραστηριότητας με την αντίστοιχη του οικείου Επιχειρηματικού Πάρκου έχει συνδεθεί με περιστατικά υπέρογκων χρεώσεων στις εγκατεστημένες που την ζήτησαν, αλλά και εξαναγκασμού τους σε υποχωρήσεις έναντι των οικείων τους ΕΑΔΕΠ. Όμως, μια τόσο διευρυμένη αρμοδιότητα, όπως εισηγείται το σχέδιο ΚΥΑ για το ΕΧΠ-ΒΕ, είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, μαθηματικά βέβαιο ότι θα ενισχύσει τέτοιες συμπεριφορές των ΕΑΔΕΠ σε βάρος των εγκατεστημένων, οδηγώντας τελικά σε βιομηχανία δύο ταχυτήτων. Σε κάθε περίπτωση, το σίγουρο είναι ότι και αυτό το θέμα αποτελεί κριτήριο για τις επιχειρήσεις που έχουν συνηθίσει να ζουν εκτός κεντρικής διαχείρισης.
Τρίτον:
Μια ακόμα πρόκληση αφορά την εξυγίανση των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων, κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, στις οποίες το νέο θεσμικό πλαίσιο δίνει μεγάλη προτεραιότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται άμεσα το ερώτημα του κόστους και των απαιτήσεων σε υποδομές, ειδικά δε στην περίπτωση της δημιουργίας σύγχρονων, ενεργοβόρων logistics centers με υψηλή τεχνολογία, απαιτούνται αναβαθμισμένα δίκτυα μέσης και υψηλής τάσης. Στενότητες του ηλεκτρικού δικτύου αποτελούν τροχοπέδη για την εφαρμογή των κινήτρων της πράσινης εφοδιαστικής.
Σημειώνεται πάντως ότι το Ειδικό Χωροταξικό εισάγει κίνητρα για την ανάπτυξη «πράσινων logistics» και την εγκατάσταση συστημάτων ανάλυσης μεγάλων δεδομένων. Επίσης, αξιοσημείωτο είναι και το αρχικό ενδιαφέρον της Περιφέρειας Αττικής για συγχρηματοδότηση υποδομών που θα χρειαστούν για την οργάνωσή τους τα Άτυπα Βιομηχανικά Πάρκα της Αττικής.
Φυσικά, τα σημαντικά θέματα που εμπλέκονται στο Ειδικό Χωροταξικό είναι πάρα πολλά. Θεωρούμε ότι τα προαναφερθέντα είναι πιο κρίσιμα, γιατί επηρεάζουν την απόφαση των επιχειρήσεων να επενδύσουν σε μια οργανωμένη βιομηχανική περιοχή. Σίγουρα, το νέο ΕΧΠ, που αντικαθιστά το πρώτο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία του 2009, επιχειρεί να αναδιαμορφώσει δραστικά τον παραγωγικό χάρτη της χώρας, με την κατεύθυνση της οργανωμένης βιομηχανικής ανάπτυξης να είναι μονόδρομος.
