Του Ηλία Βέλλιου

Πίσω από τις μεγάλες ανακοινώσεις για νέες επενδύσεις υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα: διαθέτει η Ελλάδα το ηλεκτρικό δίκτυο, τους υδάτινους πόρους και τις υποδομές που απαιτούν οι εγκαταστάσεις του μέλλοντος;

Η ανάπτυξη των data centers αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τάσεις της νέας ψηφιακής εποχής. Η εκρηκτική άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης, των υπηρεσιών cloud και της επεξεργασίας δεδομένων δημιουργεί παγκοσμίως την ανάγκη για νέες εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας.

Στην Ελλάδα, οι ανακοινώσεις για επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ δημιουργούν την εικόνα μιας μεγάλης ευκαιρίας για τη χώρα. Όμως πίσω από τα ποσά των επενδύσεων υπάρχει μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Τα data centers δεν είναι απλές τεχνολογικές εγκαταστάσεις. Είναι ενεργοβόρες υποδομές που απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, αξιόπιστα δίκτυα, σημαντικούς υδάτινους πόρους και αυστηρό σχεδιασμό για το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσες επενδύσεις μπορεί να προσελκύσει η Ελλάδα. Είναι αν οι υφιστάμενες υποδομές μπορούν να υποστηρίξουν αυτή την ανάπτυξη χωρίς να δημιουργηθούν νέες πιέσεις σε ένα σύστημα που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.

Η παγκόσμια ενεργειακή έκρηξη των data centers

Η μεγαλύτερη πρόκληση των data centers είναι η ηλεκτρική ενέργεια.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αυξήσει δραματικά τις ανάγκες για υπολογιστική ισχύ. Τα σύγχρονα συστήματα AI απαιτούν χιλιάδες ισχυρούς επεξεργαστές, οι οποίοι λειτουργούν συνεχώς και χρειάζονται σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), τα data centers παγκοσμίως κατανάλωσαν περίπου 415 TWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στην ετήσια κατανάλωση μιας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας όπως η Γαλλία. Η ίδια τάση αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει συνεχώς τις ανάγκες επεξεργασίας δεδομένων, με τον IEA να εκτιμά ότι η κατανάλωση των data centers μπορεί να κινηθεί προς τα επίπεδα των 800 TWh έως το 2028.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, ένα data center ισχύος 10 MW μπορεί να απαιτεί ηλεκτρική ενέργεια περίπου αντίστοιχη με 20 χιλιάδες νοικοκυριά. Οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις hyperscale που σχεδιάζονται διεθνώς φτάνουν πλέον σε απαιτήσεις εκατοντάδων MW, μετατρέποντας την ηλεκτρική ισχύ σε έναν από τους σημαντικότερους περιοριστικούς παράγοντες ανάπτυξης.

Από τα 4,5 GW αιτημάτων στον ΑΔΜΗΕ στην πραγματική δυνατότητα σύνδεσης

Η ίδια πρόκληση εμφανίζεται πλέον και στην Ελλάδα.

Το ενδιαφέρον για νέα data centers έχει οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των αιτημάτων σύνδεσης προς τον ΑΔΜΗΕ. Τα αιτήματα αυξήθηκαν από περίπου 1,2 GW στα τέλη του 2025 σε περισσότερα από 4,5 GW μέσα σε λίγους μήνες.

Ο αριθμός αυτός δείχνει το μέγεθος του επενδυτικού ενδιαφέροντος, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει και τα όρια του ενεργειακού συστήματος. Η ύπαρξη ενός αιτήματος σύνδεσης δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει διαθέσιμη ισχύς ή ότι το έργο μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα.

Στην πράξη, το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα μεγάλη κατηγορία φορτίων σε μια περίοδο όπου ήδη απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης των δικτύων.

Ένα δίκτυο που πρέπει να προσαρμοστεί σε μια νέα εποχή

Η πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι μόνο η αύξηση της ζήτησης. Είναι και η κατάσταση των υφιστάμενων υποδομών.

Το ελληνικό ηλεκτρικό δίκτυο έχει κάνει κάποια σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια, όμως σχεδιάστηκε σε μεγάλο βαθμό για διαφορετικές ανάγκες από αυτές που δημιουργούν σήμερα οι μεγάλες ψηφιακές εγκαταστάσεις. Η μετάβαση από ένα σύστημα όπου η παραγωγή ακολουθούσε κυρίως την κατανάλωση, σε ένα σύστημα με μεγάλη διείσδυση ΑΠΕ, ηλεκτροκίνηση, αποθήκευση και νέα μεγάλα φορτία, απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε δίκτυα μεταφοράς και διανομής.

Τα data centers  χρειάζονται σταθερή και αδιάλειπτη ισχύ όλο το εικοσιτετράωρο. Δεν αρκεί μόνο να υπάρχει παραγωγή ενέργειας. Πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς και παροχής της ακριβώς εκεί όπου απαιτείται.

Η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου και η προειδοποίηση του ΑΔΜΗΕ

Η μεγάλη αύξηση των αιτημάτων σύνδεσης δημιουργεί ένα ακόμη ζήτημα: τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου.

Όπως έχει επισημάνει ο Ιωάννης  Μάργαρης, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Γενικός Διευθυντής Τεχνολογίας, Ανάπτυξης Συστήματος & Στρατηγικής του ΑΔΜΗΕ, η μεγάλη αύξηση των αιτημάτων δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την πραγματική ανάγκη δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου. Το πρόβλημα είναι ότι μεγάλα φορτία μπορεί να δεσμεύουν χωρητικότητα του συστήματος χωρίς να είναι βέβαιο ότι όλα τα έργα θα προχωρήσουν τελικά. Αυτό δυσκολεύει τον ενεργειακό σχεδιασμό και την αξιοποίηση του διαθέσιμου χώρου από έργα που είναι πιο ώριμα.

Με λίγα λόγια, η αγορά κινείται με μεγάλη ταχύτητα που συχνά ξεπερνά τον χρόνο ανάπτυξης των ενεργειακών υποδομών.

Το νερό: Μια νέα πίεση σε μια ήδη δύσκολη εξίσωση

Εκτός από την ενέργεια, υπάρχει ένας δεύτερος κρίσιμος πόρος: το νερό.

Τα data centers χρειάζονται συστήματα ψύξης για να διατηρούν τον εξοπλισμό τους σε ασφαλείς θερμοκρασίες. Σε χώρες όπως η Ελλάδα με υψηλές θερμοκρασίες την μεγαλύτερη περίοδο  του χρόνου, το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό. Διεθνείς μελέτες έχουν δείξει ότι ένα data center ισχύος 1 MW μπορεί να καταναλώνει έως και 25,5 εκατομμύρια λίτρα νερού τον χρόνο, ανάλογα με την τεχνολογία ψύξης που χρησιμοποιείται.

Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι ότι η ανάπτυξη αυτών των εγκαταστάσεων έρχεται σε μια περίοδο όπου αρκετές περιοχές αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένη πίεση στους υδάτινους πόρους λόγω της κλιματικής αλλαγής, της παρατεταμένης ανομβρίας και της αυξημένης ζήτησης. Ιδιαίτερα η Αττική, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας και του επενδυτικού ενδιαφέροντος, βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες ανάγκες ύδρευσης.

Οι τεχνολογίες νέας γενιάς, όπως το liquid cooling και το immersion cooling, μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την κατανάλωση νερού. Όμως απαιτούν διαφορετικό σχεδιασμό και μεγαλύτερο αρχικό κόστος που θα πρέπει να ”επιβληθεί” στους επενδυτές.

Μεγάλα κεφάλαια, περιορισμένες άμεσες θέσεις εργασίας

Ένα ακόμη στοιχείο που χρειάζεται να εξεταστεί είναι η σχέση επενδύσεων και απασχόλησης.

Τα data centers απαιτούν τεράστια κεφάλαια για κατασκευές, εξοπλισμό και ενεργειακές υποδομές, όμως δεν δημιουργούν αντίστοιχο αριθμό θέσεων εργασίας σε σχέση με το ύψος των επενδύσεων. Η μελέτη της PwC για το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης εκτιμά ότι ανάπτυξη data centers ισχύος 1 GW, με επενδύσεις που μπορούν να φτάσουν τα 10 δισ. ευρώ, δημιουργεί περίπου 1.000 μόνιμες θέσεις εργασίας. Με απλή αναγωγή, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε μία μόνιμη θέση εργασίας ανά 10 εκατ. ευρώ επένδυσης.

Οι θέσεις αυτές είναι υψηλής εξειδίκευσης και σημαντικές για την οικονομία. Ωστόσο, οι αριθμοί δείχνουν ότι τα data centers δεν είναι κλάδοι μαζικής απασχόλησης.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει τα όρια της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης

Η Ελλάδα δεν είναι η πρώτη χώρα που αντιμετωπίζει αυτά τα ερωτήματα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρκετές πολιτείες και τοπικές αρχές έχουν αρχίσει να επανεξετάζουν νέες εγκαταστάσεις λόγω πιέσεων στα ηλεκτρικά δίκτυα, στο νερό και στις τοπικές υποδομές. Στην Ιρλανδία, η μεγάλη συγκέντρωση data centers προκάλεσε έντονη συζήτηση για την επίδρασή τους στο ηλεκτρικό σύστημα. Στην Ολλανδία, ζητήματα κατανάλωσης νερού οδήγησαν σε αυστηρότερη αντιμετώπιση νέων έργων.

Το κοινό συμπέρασμα είναι ότι η ανάπτυξη των data centers χρειάζεται παράλληλο σχεδιασμό υποδομών και κανόνων. Όταν οι υποδομές ακολουθούν μετά τις επενδύσεις, τα προβλήματα εμφανίζονται εκ των υστέρων.

Η πραγματική πρόκληση για την Ελλάδα

Τα data centers μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της ψηφιακής ανάπτυξης της χώρας και να προσελκύσουν σημαντικές επενδύσεις. Όμως οι αριθμοί δείχνουν ότι πίσω από κάθε μεγάλη ανακοίνωση υπάρχει μια εξίσωση που πρέπει να λυθεί: ηλεκτρική ενέργεια, δίκτυα, νερό, περιβαλλοντικό αποτύπωμα και πραγματική δυνατότητα υλοποίησης.

Η πρόκληση δεν είναι να πει η Ελλάδα «ναι» ή «όχι» στα data centers. Η πρόκληση είναι να εξασφαλίσει ότι οι υποδομές της μπορούν να στηρίξουν αυτή τη νέα ενεργειακή πραγματικότητα. Γιατί τελικά, οι μεγάλες επενδύσεις δεν κρίνονται μόνο από τα δισεκατομμύρια που ανακοινώνονται και τις επικοινωνιακές πολιτικές, αλλά από την ικανότητα μιας χώρας να τις υποστηρίξει στην πράξη.

Πηγές

• International Energy Agency (IEA), Energy and AI Report 2025
• International Energy Agency (IEA), Data Centres and Data Transmission Networks
• PwC, μελέτη για την ανάπτυξη data centers στην Ελλάδα για το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
• Nature / npj Clean Water, The environmental footprint of data centre water consumption
• World Economic Forum, Water consumption and sustainability of data centres
• European Commission, πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας για data centres
• U.S. Department of Energy, Data Center Energy Consumption Reports