Αν και η Ελλάδα έχει θέσει ως στόχο στο ΕΣΕΚ την παραγωγή 2,1 TWh σε βιομεθάνιο μέχρι το 2030, το ρυθμιστικό πλαίσιο δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, με σημαντικές εκκρεμότητες να παραμένουν και να θέτουν τον στόχο εν αμφιβόλω
Τη στιγμή που η Ευρώπη αξιοποιεί εντατικά το βιομεθάνιο για να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια και την απανθρακοποίηση, στην Ελλάδα υπάρχουσες ρυθμιστικές εκκρεμότητες καθυστερούν επενδύσεις της τάξης των 100 εκ. ευρώ. Οι επενδύσεις αυτές αναμένεται να προέλθουν κυρίως από τη μετατροπή υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο, που έχει προκριθεί ως η πιο γρήγορη και συμφέρουσα οικονομικά λύση για να ξεκινήσει η παραγωγή βιομεθανίου και στη χώρα μας.
Βιώσιμη λύση για πολλά θέματα
Παράλληλα, αποτελεί μια βιώσιμη λύση για πολλές από τις περίπου 80 μονάδες βιοαερίου που βρίσκονται σε λειτουργία, αντιμετωπίζοντας ένα αβέβαιο μέλλον. Το κυριότερο όμως όφελος από την επικείμενη παραγωγή βιομεθανίου και στη χώρα μας είναι η συμβολή στη διαχείριση των αγροτικών/κτηνοτροφικών αποβλήτων, που θα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας, και φυσικά η δραστική μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος.
Το βιομεθάνιο κατακτά την Ευρώπη
Τα πλεονεκτήματα του βιομεθανίου ως εγχώριου, ανανεώσιμου και σταθερού ενεργειακού πόρου αναδείχθηκαν ακόμα περισσότερο με τις διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις και έχουν προσελκύσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Ενδεικτικά αναφέρονται: η Δανία, η οποία μέχρι το 2032 θα έχει καλύψει σχεδόν όλες τις ανάγκες της από το αποκαλούμενο και ως «πράσινο φυσικό αέριο». Η Ιταλία, η οποία μέσα στα τρία τελευταία χρόνια ανέπτυξε σημαντικό δίκτυο μονάδων βιομεθανίου της τάξης των 1000 μονάδων, υιοθετώντας ένα έξυπνο μοντέλο και στοχεύοντας πλέον σε ακόμα πιο δυναμική αξιοποίηση. Οι πρωτοπόρες στον τομέα, Γερμανία και Γαλλία, συνεχίζουν τις επενδύσεις, με την Ισπανία να έχει επίσης συμπεριλάβει το βιομεθάνιο στους στρατηγικούς της στόχους.
Τα 3,7 δισ. ευρώ στην Τσεχία για βιομεθάνιο
Το πιο χτυπητό όμως παράδειγμα της στρατηγικής σημασίας που δίνει η Ευρώπη στο βιομεθάνιο αποτελεί η προχθεσινή έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του σχεδίου της Τσεχίας: η ΕΕ θα ενισχύσει με 3,7 δισ. ευρώ την Τσεχία, προκειμένου να κατασκευάσει νέες μονάδες βιομεθανίου ή/και να μετατρέψει τις υπάρχουσες μονάδες βιοαερίου σε βιομεθάνιο. Το βιομεθάνιο που θα παραχθεί θα διατεθεί σε μεταφορές, βιομηχανία και σε κάλυψη αναγκών θερμότητας. Τα χρήματα θα προέλθουν από τις κρατικές ενισχύσεις που προβλέπονται στο Πλαίσιο για την Καθαρή Βιομηχανία – CISAF.
Η Ευρώπη, λοιπόν, σαφώς επιλέγει ανεπιφύλακτα να αξιοποιήσει το βιομεθάνιο και για την ενεργειακή της ασφάλεια, εκτιμώντας ότι μέχρι το 2040 μπορεί να αυξήσει κατά 20 φορές την παραγωγή της.
Οι εκκρεμότητες στην Ελλάδα
Η Ελλάδα μέχρι στιγμής αντιδρά στις παραπάνω εξελίξεις με χαμηλές ταχύτητες. Στο επικαιροποιημένο ΕΣΕΚ – Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, προβλέπεται η παραγωγή 2,1 TWh βιομεθανίου μέχρι το 2030.
Πλην όμως, ο συγκεκριμένος στόχος φαίνεται αρκετά φιλόδοξος με τα σημερινά δεδομένα: το βασικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τη δημιουργία της αγοράς βιομεθανίου ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 2025, αλλά δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, με σημαντικές εκκρεμότητες να παραμένουν στον αέρα.
Η λειτουργική ενίσχυση και τα δίκτυα
Σύμφωνα με άμεσα ενδιαφερόμενους επενδυτές, οι βασικές εκκρεμότητες είναι δύο: πρώτον, το ύψος της λειτουργικής ενίσχυσης των μονάδων, συμπεριλαμβανομένων των ανταγωνιστικών διαδικασιών, και, δεύτερον, η σύνδεση των μονάδων με τα δίκτυα.
Ίδια ταρίφα – μεγαλύτερη αποδοτικότητα
Σε ό,τι αφορά τη λειτουργική ενίσχυση, στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι, σε περίπτωση που συνεχίσει να ισχύει για τις μονάδες βιομεθανίου η ίδια ταρίφα με αυτήν που ισχύει σήμερα για τις υφιστάμενες μονάδες βιοαερίου, η αποδοτικότητα των νέων μονάδων θα υπερδιπλασιαστεί (2,4 φορές πάνω). Κι αυτό γιατί οι μονάδες βιομεθανίου θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν ολόκληρη τη θερμική ενέργεια που σήμερα απορρίπτεται από τις μονάδες βιοαερίου.
Στη βάση αυτού του υπολογισμού (και εφόσον μετατραπεί σημαντικός αριθμός μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο), ο ΔΑΠΕΕΠ θα πληρώνει, κατ’ αναλογία, λιγότερα χρήματα για λειτουργική ενίσχυση σε σχέση με αυτά που καταβάλλει σήμερα.
Το κόστος σύνδεσης με το δίκτυο
Σε ό,τι αφορά τη δεύτερη σημαντική εκκρεμότητα, τη σύνδεση δηλαδή με τα δίκτυα φυσικού αερίου, το κόστος είναι αποθαρρυντικό για τις μονάδες που βρίσκονται μακριά.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, το κόστος σύνδεσης των νέων μονάδων εκτιμάται στο ύψος των 500 χιλιάδων ευρώ ανά χιλιόμετρο. Ενδεικτικά, μια μονάδα που απέχει 15 χιλιόμετρα από το δίκτυο θα πρέπει να πληρώσει συνολικά 5 εκ. ευρώ για να συνδεθεί. Ποσό προφανώς απαγορευτικό, με δεδομένο ότι οι επενδύσεις μετατροπής των υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο είναι σχετικά μικρές και κυμαίνονται μεταξύ 1,5 – 2 εκ. ευρώ.
Τεχνικές λύσεις μείωσης του κόστους
Σύμφωνα, πάντως, με στελέχη του χώρου, και αυτό το θέμα μπορεί να αντιμετωπιστεί. Υπάρχουν τεχνικές λύσεις που μπορεί να επιτρέψουν σε ομάδα μονάδων βιομεθανίου που συγκεντρώνεται σε μια περιοχή να συνδεθούν με πιο οικονομικό τρόπο. Η βασική ιδέα είναι το παραγόμενο βιομεθάνιο από τις επιμέρους μονάδες να συμπιέζεται και, μέσω εικονικών αγωγών (virtual pipes), να συγκεντρώνεται σε ένα κεντρικό σημείο (hub) που θα καλύπτει όλη την περιοχή.
Τελικά, όπως σημειώνουν οι συνομιλητές μας, αυτό που πρωτίστως χρειάζεται είναι η πολιτική βούληση, προκειμένου τα όποια πρακτικά θέματα να αντιμετωπιστούν. Λαμβάνοντας, τέλος, υπόψη και το πιο σημαντικό: ότι οι μονάδες βιομεθανίου θα συμβάλλουν σημαντικά στη διαχείριση των κτηνοτροφικών/αγροτικών αποβλήτων, ακόμα και βιομηχανικών λυμάτων, σε περιφέρειες όπως η Θεσσαλία, η Κεντρική Μακεδονία, η Θράκη, η Κρήτη, που αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα.
