Θα διατηρηθούν τελικά 54 ΔΕΥΑ, ενώ στις προτεινόμενες λύσεις για την Αττική, συμπεριλαμβάνονται εκτεταμένες γεωτρήσεις, επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων και μερική εκτροπή παραποτάμων του Αχελώου
Οι πρώτες αποφάσεις για την λειψυδρία θα ανακοινωθούν τις αμέσως επόμενες μέρες, σε συνέχεια και της σημερινής κυβερνητικής σύσκεψης για το νερό. Οι προτεινόμενες λύσεις, έχουν άμεσα πρακτικό χαρακτήρα, σχετικά ρεαλιστικό κόστος και θα περιλαμβάνουν κυρίως τα πρώτα έργα που θα καλύψουν τις πιο πιεστικές ανάγκες, μέχρι να ολοκληρωθούν οι μέσο και μακροπρόθεσμες λύσεις.
Αναφορικά με τη συνολική διαχείριση του νερού και τι θα ισχύσει για τις ΔΕΥΑ (Ενώσεις Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης), αποφασίστηκε ότι θα διατηρηθούν τελικά 54 ΔΕΥΑ υπό τον έλεγχο των δήμων, ενώ για τα τιμολόγια του νερού εξετάζεται να υπάρξουν, σε πρώτη φάση, διακριτικές αυξήσεις, ανάλογα και με τα κονδύλια, που τελικά θα εξασφαλιστούν από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, για τα πρώτα έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Το συνολικό κόστος των έργων που θα απαιτηθούν άμεσα και μακροπρόθεσμα σε όλη την Ελλάδα, έχει εκτιμηθεί από το ΥΠΕΝ σε 10 δισ. ευρώ. Μία λύση που είχε αρχικά προταθεί, να χρηματοδοτηθεί δηλαδή μέρος των απαραίτητων έργων μέσω ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα) δεν προχώρησε, καθώς το νερό με βάση διαδοχικές αποφάσεις του ΣτΕ έχει κατοχυρωθεί ως δημόσιο αγαθό. Ενδεχομένως πάντως, μέσω ΣΔΙΤ να μπορεί να προχωρήσει μια από τις λύσεις που αφορά την ανακύκλωση επεξεργασμένων λυμάτων.
Ανάμεσα στις άμεσες λύσεις που σύμφωνα με πληροφορίες έχουν ήδη προκριθεί, περιλαμβάνονται: Για την Αττική, που απειλείται άμεσα από την λειψυδρία, θα εφαρμοστεί από την ΕΥΔΑΠ, πρόγραμμα εντατικών γεωτρήσεων για την αξιοποίηση υπόγειων αποθεμάτων σε περιοχές κοντά σε υφιστάμενα κανάλια μεταφοράς, όπως η Ανατολική Υλίκη και η Μαυροσουβάλα, ενώ ήδη σχετικό πρόγραμμα γεωτρήσεων τρέχει στην Πάρνηθα. Θα συνεχιστεί επίσης το πρόγραμμα μείωσης των διαρροών του νερού στο πλαίσιο αντικατάστασης τμήματος παλαιών αγωγών, προϋπολογισμού 0,5 δισ. ευρώ, καθώς πλήρης αντικατάσταση του δικτύου κρίθηκε ανέφικτη, λόγω του υψηλού κόστους της, ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Προκρίνεται επίσης και η μερική εκτροπή παραποτάμων του Αχελώου, προκειμένου να γίνει δυνατή η μεταφορά νερού από τη λίμνη των Κρεμαστών στο φράγμα του Μόρνου με το πλέον χαμηλό κόστος.
Σημειώνεται ότι το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται εντατικά τις σχετικές περιβαλλοντικές μελέτες του έργου και έχει ήδη καταλήξει στα πρώτα συμπεράσματα αναφορικά με τη μεταφορά νερού από τη λίμνη των Κρεμαστών (ανάμεσα στους νομούς Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας), η οποία εκτιμάται ότι θα έχει συνολικό κόστος 534 εκατ. (Α΄ φάση 365 εκατ. και δεύτερη 170 εκατ. ευρώ).
Γεωτρήσεις και ανακύκλωση λυμάτων
Αναφορικά με τις γεωτρήσεις, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΥΔΑΠ μπορούν να εξασφαλιστούν 150 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως, εξασφαλίζοντας χρόνο μέχρι να προχωρήσουν οι μέσο και μακροπρόθεσμες λύσεις. Η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για εμπλουτισμό υδροφορέων, βιομηχανική χρήση και άρδευση, ουσιαστικά δηλαδή η ανακύκλωση του διαθέσιμου πόρου, ώστε να εξασφαλίζει βιώσιμη ισορροπία εξήγησε, είναι επίσης στα μέτρα άμεσης προτεραιότητας. Η συγκεκριμένη λύση, είχε μάλιστα ανακοινωθεί για πρώτη φορά στο 5ο ΣΔΙΤ Forum, από τον Γενικό Γραμματέα Διαχείρισης Αποβλήτων Μανώλη Γραφάκο.
Όσο για την λύση της αφαλάτωσης, τουλάχιστον για την Αττική, θα χρησιμοποιηθεί ως εφεδρική λύση μόνο σε περιπτώσεις μεγάλης ξηρασίας λόγω υψηλού κόστους. Για τα νησιά όμως μπορεί να αξιοποιηθεί περισσότερο με την προϋπόθεση ότι οι μονάδες αφαλάτωσης θα συνδυαστούν με φωτοβολταϊκά ή άλλες ΑΠΕ προκειμένου να μειωθεί το κόστος παραγωγής. Ως έκτακτη λύση, αντιμετωπίζεται, η επίσης ακριβή μεταφορά νερού μέσω τάνκερ.
54 ΔΕΥΑ θα μείνουν υπό τον έλεγχο των δήμων
Αλλαγές αναμένονται εξάλλου στο αρχικό πλάνο της κυβέρνησης για τη διαχείριση νερού, που προέβλεπε τη συγκέντρωση όλων των 730 φορέων διαχείρισης υδάτων — ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, περιφερειακών υπηρεσιών και άλλων — κάτω από μόλις τρεις εταιρείες. Μετά από τις έντονες αντιδράσεις των Δήμων, αποφασίστηκε ότι θα διατηρηθούν τελικά 54 ΔΕΥΑ υπό τον έλεγχο των δήμων, σύμφωνα με σχετική δήλωση του προέδρου της ΚΕΔΕ Λάζαρου Κυρίζογλου. Η σχετική ρύθμιση θα συμπεριληφθεί μάλιστα μέσα στο νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι το τέλος του χρόνου. Επιπλέον, όσοι ΔΕΥΑ επιθυμούν, μπορούν είτε να συνενωθούν μεταξύ τους είτε με την ΕΥΔΑΠ η την ΕΥΑΘ. Επίσης, θα μπορούν να δανειοδοτηθούν.
Η σημερινή κατάσταση στην Αττική
Αναφορικά με το επείγον αντιμετώπισης της λειψυδρίας στην Αττική, σημειώνεται ότι: Στις αρχές Οκτωβρίου, τα συνολικά αποθέματα στους τέσσερις ταμιευτήρες της Αττικής (Εύηνος, Μαραθώνας, Μόρνος και Υλίκη), διαμορφώθηκαν μόλις στα 401 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Από αυτά, τα 173,9 εκατ. κ.μ. βρίσκονται στον Μόρνο, τον βασικό υδροδοτικό ταμιευτήρα της πρωτεύουσας. Τον Οκτώβριο 2925 τα αντίστοιχα αποθέματα ήταν 634 εκατ. κ.μ. (με 305 εκατ. κ.μ. στον Μόρνο), το 2023 930 εκατ. κ.μ. ενώ το 2022 ανέρχονταν στο 1,1 δισ. κ.μ., με τον Μόρνο να συγκεντρώνει τότε 612 εκατ. κ.μ. Με μια κουβέντα: Κάθε χρόνο και λιγότερα αποθέματα με τα σημερινά να επαρκούν για περίπου 2,5 χρόνια ακόμα σε περίπτωση εκτεταμένης λειψυδρίας.
Φυσικά, πλέον της Αττικής έντονο πρόβλημα αντιμετωπίζει και μεγάλος αριθμός νησιών όπου η λύση της αφαλάτωσης με χρήση ΑΠΕ “σκοντάφτει” στο πρόβλημα με βάση την υπάρχουσα εμπειρία στο θέμα της συντήρησης. Τέλος, αργά η γρήγορα οι πολίτες θα κληθούν (και πρέπει να κληθούν) σε μια πιο βιώσιμη εξοικονόμηση του νερού είτε αυτό αφορά, την οικιακή, είτε την βιομηχανική, είτε κυρίως την αγορική χρήση όπου και διατίθεται το 80% της συνολικής ποσότητας νερού που καταναλώνει η χώρα μας
