Η δυνατότητα έγχυσης του βιομεθανίου στο δίκτυο φυσικού αερίου και οι τιμές στις εγγυήσεις προέλευσης, καθοριστικοί παράγοντες για τη βιωσιμότητα των μονάδων βιομεθανίου, που θα προέλθουν από τη μετατροπή υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου
Με οικονομικό τρόπο και χωρίς λειτουργική ενίσχυση στην αρχή, έρχονται στην Ελλάδα οι μονάδες βιομεθανίου. Επιπλέον, από ότι φαίνεται στο σχετικό νομοσχέδιο που προωθείται σύντομα σε διαβούλευση και στη συνέχεια για ψήφιση στη Βουλή, οι νέες μονάδες δεν θα απολαμβάνουν ούτε το πλεονέκτημα να λειτουργούν ως μονάδες βάσης (να μπορούν δηλαδή να παράγουν και βιομεθάνιο και ηλεκτρικό ρεύμα,) παρά μόνον θα αξιοποιηθούν ως μονάδες κάλυψης αιχμιακών φορτίων.
Σύμφωνα με έμπειρα στελέχη της αγοράς βιομάζας, το νομοσχέδιο, πέρα από την απουσία κινήτρων για την ανάπτυξη μιας μικρής έτσι κι αλλιώς αγοράς βιομεθανίου στην Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου η βιομάζα-βιομεθάνιο γνωρίζει μεγάλη άνθηση, θέτει αν αμφιβόλω και τη βιωσιμότητα των νέων μονάδων οι οποίες, όπως οι ήδη υφιστάμενες μονάδες βιοαερίου, αναμένεται ότι θα αντιμετωπίσουν υψηλό κόστος για την πρώτη ύλη.
Εμφανές πάντως χαρακτηριστικό του νομοσχεδίου, είναι ότι δίνει βάρος στη μετατροπή υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο. Αυτό αναμενόταν καθώς, όπως είχε τονιστεί απο τους καθ΄ύλην αρμόδιους και στο 2ο Φόρουμ για την Ενεργειακή Αξιοποίηση Απορριμμάτων- Βιομεθάνιο της Α Energy, πρόκειται για βατές και σχετικά γρήγορες επενδύσεις, που θα προέλθουν από τη μετατροπή υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο με εκτιμώμενο στην αγορά μέσο κόστος γύρω στο 1-1,5 εκ. ευρώ. Η έλλειψη σε πρώτη τουλάχιστον φάση, λειτουργικής ενίσχυσης, που αποτέλεσε αίτημα του κλάδου του βιοαερίου, αλλά τελικά δεν εγκρίθηκε από το ΥΠΕΝ, αναμένεται να αντισταθμιστεί από την δυνατότητα έγχυσης του βιομεθανίου στο δίκτυο φυσικού αερίου, την ταχύτητα υλοποίησης, πιθανόν όμως και από τις τιμές στις εγγυήσεις προέλευσης που θα καθοριστούν τελικά, καθώς οι μονάδες βιομεθανίου επιτυγχάνουν πολύ μεγαλύτερη μείωση εκπομπών CO2.
Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 40 απο τις υφιστάμενες μονάδες βιοαερίου θα μετατραπούν σε μονάδες βιομεθανίου, οι οποίες κατά κανόνα βρίσκονται κοντά στο δίκτυο φυσικού αερίου. Το σύνολο των Σταθμών Βιοαερίου που λειτουργούν στην Ελλάδα είναι 89 μονάδες συνολικής εγκατεστημένης ισχύος περίπου 126MW, απο τις οποίες μόνο το 10% έχει μεγαλύτερη ή ίση με 3MW εγκατεστημένη ισχύ.
Το βασικό ρυθμιστικό πλαίσιο
Αναλυτικότερα: Το πολυαναμενόμενο σχετικό νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που θα προωθηθεί εντός των προσεχών ημερών στη Βουλή, προβλέπει την μετατροπή υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο, καθώς επίσης και τη δυνατότητα έγχυσης του βιομεθανίου στο δίκτυο φυσικού αερίου.
Στο εξαιρετικά λιτό και σύντομο κείμενο του νομοσχεδίου, το οποίο θέτει τις βάσεις για ένα σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο, όπως εδώ και τρία χρόνια έχει ζητήσει η αγορά, έχουν συμφωνήσει και οι αρμόδιες αρχές της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επομένως δεν μένει κάποιο εμπόδιο ώστε αυτό να υλοποιηθεί.
Όπως αναμενόταν, και ήδη είχε αναφέρει στο πλαίσιο άτυπων διαβουλεύσεων με τους εκπροσώπους του κλάδου ο Υπουργός ΠΕΝ Θόδωρος Σκυλακάκης, το βιομεθάνιο δεν θα εξαιρεθεί από την συνολική επιλογή του υπουργείου να μην παρέχει λειτουργικές ενισχύσεις στις τεχνολογίες ΑΠΕ, αν και μένει ένα παράθυρο ανοικτό για την δυνατότητα να υπάρξουν λειτουργικές ενισχύσεις μελλοντικά, εφόσον διαπιστωθεί ότι δεν θα επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί για το βιομεθάνιο στο ΕΣΕΚ (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα).
Το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ προβλέπει παραγωγή 2,1 TWh βιομεθανίου έως το 2030 και εκτιμάται ότι είναι το πρώτο από τα εναλλακτικά καύσιμα το οποίο θα αναπτυχθεί, γιατί είναι οικονομικό αλλά και ώριμο τεχνολογικά.
Οι απόψεις της αγοράς
Βέβαια, από τη δική τους πλευρά, οι εκπρόσωποι του κλάδου έχουν επισημάνει ότι δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων της αγοράς και των δυσκολιών η απουσία λειτουργικής ενίσχυσης ειδικά στο πρώτο στάδιο, ενδέχεται να επιβαρύνει την βιωσιμότητα των μονάδων βιομεθανίου. Μέσω δε του ΕΣΠΑΒ (Ελληνικός Σύνδεσμος Παραγωγών Βιοαερίου) είχαν προτείνει να υπάρξουν feed in tariff (εγγυημένες τιμές αποζημίωσης) μόνο για τα πρώτα 250 MW βιομεθανίου και προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος των 2.1 ΤWh για το 2030. Στη συνέχεια και αφού θα έχει δημιουργηθεί η αγορά να υπάρξουν ανταγωνιστικές διαδικασίες.
Πρότειναν επίσης, την εξαίρεση από τους ειδικούς Περιορισμούς Παραγωγής και τις μηδενικές χρεώσεις και τη θέσπιση νέας Ειδικής Τιμής Αναφοράς (ΕΤΑ) για το Βιοαέριο που να αντιπροσωπεύει την μεσοσταθμική τιμή με την οποία αποζημιώνουν οι ΦΟΣΕ τις μονάδες Βιοαερίου, ώστε να υπάρχει πραγματική αποζημίωση μέχρι την τιμή αναφοράς από τον ΔΑΠΕΕΠ.
Οι εκτιμήσεις ΥΠΕΝ
Τελικά το ΥΠΕΝ εκτίμησε ότι η μετατροπή των μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο είναι μια εύκολη και οικονομική επένδυση, όπως είχε χαρακτηριστικά τονίσει και ο κ. Δημήτρης Καρδοματέας, Πρόεδρος και Γενικός Διευθυντής εκείνη την περίοδο του ΚΑΠΕ στο 2ο Φόρουμ “Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων, Βιομάζα, Βιομεθάνιο“, της Α Energy.
Γι΄ αυτό και το βάρος δόθηκε στην μετατροπή των υπαρχουσών μονάδων βιοαερίου σε βιομεθάνιο γιατί είναι πιο εύκολη και πιο οικονομική, με το μέσο κόστος επένδυσης γύρω στο ένα (1) εκ. ευρώ. Επιπλέον, οι μετατροπές γίνονται γρήγορα και από κει και πέρα θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα κινηθούν οι νέες μονάδες. Αντίθετα, οι καινούργιες μονάδες είναι πιο χρονοβόρες και κοστοβόρες, αντιμετωπίζοντας επιπλέον και τις καθυστερήσεις σε θέματα αδειοδότησης. Βέβαια, όπως είχε χαρακτηριστικά διευκρινίσει ο κ. Καρδοματέας, το τι θα γίνει τελικά με τις επενδύσεις και ποιες θα προηγηθούν, θα το δείξει η πράξη καθώς στο τέλος της ημέρας, τις αποφάσεις θα τις πάρουν οι επιχειρηματίες του χώρου.
Πώς θα γίνεται η Έγχυση
Σε ότι αφορά τη δυνατότητα έγχυσης του βιομεθανίου στο δίκτυο φυσικού αερίου, προβλέπεται στο νομοσχέδιο και θα γίνεται ως εξής: Κάθε μονάδα θα έρχεται σε επαφή με τον Διαχειριστή Δικτύου Διανομής ή Μεταφοράς και θα λαμβάνει μια προσφορά, κάτι αντίστοιχο δηλαδή με τους όρους σύνδεσης που υπάρχουν στις ΑΠΕ. Θα υπάρχει ένας κανόνας, ότι μέχρι ενός ορίου, το κόστος θα καλύπτεται από τον Διαχειριστή και θα πηγαίνει στη ρυθμιζόμενη βάση, ένα άλλο τμήμα του κόστους θα είναι 50-50 και το υπόλοιπο, αν η μονάδα είναι πολύ μακριά από το δίκτυο, καλύπτεται από τον επενδυτή. Δίκτυο συλλογής δεν θα υπάρχει καθώς δεν αποτελεί οικονομική λύση.
Σε κάθε περίπτωση, ο παράγοντας γειτνίασης των μονάδων με το δίκτυο είναι πολύ σημαντικός. Όλα αυτά τα θέματα πάντως θα αντιμετωπίζονται στην οριστική προσφορά σύνδεσης και κατά περίπτωση.
Σημειώνεται επίσης, ότι το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει όλους τους τομείς που απαιτούνται για να αναπτυχθεί η βιομηχανία του βιομεθανίου, ξεκινώντας από την πρώτη ύλη και τη συλλογή της. Στη συνέχεια, ασχολείται με την έγχυση στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου και στα δίκτυα διανομής και τέλος με τις πιστοποιήσεις του βιομεθανίου ως ανανεώσιμο αέριο, που είναι επίσης σημαντικός για την οικονομική βιωσιμότητα των μονάδων.
Εμπλεκόμενοι στην εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου, είναι, οι παραγωγοί βιοαερίου και βιομάζας, οι Διαχειριστές των Δικτύων Μεταφοράς και Διανομής Φυσικού Αερίου, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων και ο ΔΑΠΕΕΠ, ο οποίος θα αναλάβει τη διαχείριση των πιστοποιήσεων και τα επιμέρους θέματα.
Η κατάσταση του κλάδου σύμφωνα με μελέτη της Deloitte
Ποια είναι όμως η σημερινή κατάσταση στον κλάδο του βιοαερίου στην Ελλάδα; Σύμφωνα με περίληψη της μελέτης της Deloitte, την οποία παρουσίασε προ τριμήνου το στέλεχος της εταιρείας Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης, η μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύς μονάδων βιοαερίου συγκεντρώνεται στην Περιφέρεια Αττικής (38,3 MW) με μονάδες βιοαερίου που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια κυρίως από απορρίμματα. Τόσο σε αριθμό (78%), όσο και σε εγκατεστημένη ισχύ (57), οι περισσότερες μονάδες χρησιμοποιούν αγροκτηνοτροφικά απόβλητα ως πρώτη ύλη.
Με βάση τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, οι μονάδες βιοαερίου που είναι συνδεδεμένες στην Μέση και την Χαμηλή Τάση παρουσίασε σημαντική αύξηση την τελευταία 10ετία, καθώς από 16 μονάδες το 2014, πλέον ανέρχονται σε 88 μονάδες (2024). Αντίστοιχα η συνολική εγκατεστημένη ισχύς των μονάδων βιοαερίου αυξήθηκε από 47,3MW το 2014 (κυρίως ΧΥΤΑ & Λύματα) στα 126,1 MW το 2024, σημειώνοντας αύξηση 266%.
Από το 2000, συνολικά έχουν γίνει 553 αιτήσεις στον ΔΕΔΔΗΕ για σύνδεση μονάδων βιοαερίου, εκ των οποίων οι 420 ακυρώθηκαν. Από τις υπολειπόμενες 133 αιτήσεις, 88 είχαν ήδη ενεργοποιηθεί μέχρι τον Αύγουστο 2024 (συν 1 που συνδέθηκε στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ) και από τις 45 αιτήσεις που δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί, 43 έχουν υπογεγραμμένη σύμβαση σύνδεσης ή έχει κατατεθεί η σχετική εγγυητική επιστολή. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς που προβλέπεται να προστεθεί με τα ανωτέρω έργα ανέρχεται σε 57,8 MW (52,8 MW ΔΕΔΔΗΕ και 5 MW ΑΔΜΗΕ).
Κατά την ίδια μελέτη με βάση το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προβλέπεται μείωση της εγκατεστημένης ισχύος μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από βιομάζα & βιοαέριο και ιδιαίτερη στόχευση στην παραγωγή βιομεθανίου από βιοαέριο με στόχο την έγχυση σε δίκτυα φυσικού αερίου. Παράλληλα προβλέπεται η αξιοποίηση του δυναμικού παραγωγής βιοαερίου της Ελλάδος με στόχο την έγχυση 2,1 TWh βιομεθανίου το έτος 2030 στο δίκτυο φυσικού αερίου. Ωστόσο, όπως αναφέρεται, οι ενδείξεις από την αγορά, με την επαύξηση της εγκατεστημένης ισχύος, και τα έργα που προγραμματίζονται φαίνεται, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, να μην συμβαδίζει απόλυτα με την μείωση της εγκατεστημένη ισχύος που προβλέπεται στο νέο ΕΣΕΚ.
