του Ηλία Βέλλιου
Η Ελλάδα βρέθηκε μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία για τις Ενεργειακές Κοινότητες και την ενεργειακή της μετάβαση: Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης είχε προβλεφθεί η διάθεση 100 εκατομμυρίων ευρώ για το πρόγραμμα «Απόλλων», με στόχο τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων και έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) με αποθήκευση. Η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να μειώσει την ενεργειακή φτώχεια, να στηρίξει τους πολίτες και να ενισχύσει την κοινωνική συμμετοχή στην παραγωγή καθαρής ενέργειας.
Σύμφωνα με το Rescoop.eu, η Ελλάδα έχει υποβαθμιστεί σε «κόκκινη» κατηγορία όσον αφορά την απορρόφηση κονδυλίων για ενεργειακές κοινότητες, λόγω της αποτυχίας υλοποίησης του προγράμματος «Απόλλων».
Καθυστερήσεις και γραφειοκρατία
Παρά τις μεγάλες προσδοκίες, τον Σεπτέμβριο του 2025 το πρόγραμμα αποσύρθηκε αθόρυβα από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης. Οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση, η γραφειοκρατία και η έλλειψη σαφούς πολιτικής βούλησης οδήγησαν στην απώλεια αυτής της σημαντικής επένδυσης. Αντί να δρομολογηθεί ένα έργο που θα ωφελούσε χιλιάδες οικογένειες, το πρόγραμμα έμεινε στα χαρτιά. Η αποτυχία αυτή δεν είναι απλώς ένα γραφειοκρατικό ζήτημα. Δείχνει ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί στο έπακρο τα ευρωπαϊκά κονδύλια και τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την πράσινη ανάπτυξη και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Η απουσία συμμετοχής των πολιτών
Ένα κρίσιμο στοιχείο των ενεργειακών κοινοτήτων είναι η συμμετοχή των πολιτών. Οι δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες θα μπορούσαν να παίξουν ενεργό ρόλο στην παραγωγή ενέργειας, όμως το πρόγραμμα σχεδιάστηκε κυρίως γύρω από μεγάλα έργα ΑΠΕ χωρίς ουσιαστική συμμετοχή. Η αδυναμία ενσωμάτωσης της κοινωνίας στην πράξη καθιστά τα ενεργειακά έργα λιγότερο αποτελεσματικά και μειώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε τέτοιες πρωτοβουλίες.
Χαμένα κονδύλια και κοινωνικό κόστος
Η μη εφαρμογή του «Απόλλων» σημαίνει χαμένα ευρωπαϊκά κονδύλια, χαμένες θέσεις εργασίας και χαμένη τεχνογνωσία. Οι πιο ευάλωτοι πολίτες βλέπουν να χάνεται μια πραγματική ευκαιρία για φθηνή και καθαρή ενέργεια. Η χώρα μένει πίσω σε σχέση με τις ευρωπαϊκές χώρες που αξιοποιούν αποτελεσματικά τα προγράμματα ΑΠΕ, ενώ οι στόχοι για πράσινη ανάπτυξη και ενεργειακή δημοκρατία απομακρύνονται.
Τι χρειάζεται να γίνει
Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσες αλλαγές: απλοποίηση διαδικασιών, σαφή υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων και πολιτική βούληση ώστε να μην χαθούν ξανά ευρωπαϊκά κονδύλια. Τα ενεργειακά έργα δεν είναι μόνο οικονομική επένδυση· είναι εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης και πράσινης ανάπτυξης. Κάθε χαμένη ευκαιρία στοιχίζει σε όλους..
