Οι Ενεργειακές Κοινότητες καρκινοβατούν στην Ελλάδα με ελάχιστες εξαιρέσεις: Τι μέλλει γενέσθαι;
Ναυαγεί οριστικά το Πρόγραμμα ενεργειακού συμψηφισμού «ΑΠΟΛΛΩΝ»; Κι αν ναι πώς θα χρηματοδοτηθεί η μείωση του ενεργειακού κόστους των ΟΤΑ και των ευάλωτων νοικοκυριών; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα προς το ΥΠΕΝ που έθεσε χθες στη Βουλή ο Φραγκίσκος Παρασύρης, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, δεν έχει ακόμα απαντηθεί. Πλην όμως όλα δείχνουν ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα, ύψους 100 εκατ. ευρώ οδεύει προς οριστική απένταξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, επιβεβαιώνοντας τις αρχικές προβλέψεις δεκάδων Δήμων ότι δεν επρόκειτο να περπατήσει.
Η αρνητική αυτή εξέλιξη επιβεβαιώνει και κάτι ακόμα: Ότι, η Ελλάδα δεν προσφέρει φιλικό περιβάλλον για την ανάπτυξη των θεσμού των Ενεργειακών Κοινοτήτων, σε αντίθεση με την καταξίωσή του σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στην περίπτωση του προγράμματος Απόλλων, προβλεπόταν η ανάπτυξη σταθμών ΑΠΕ μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών σε όλη την επικράτεια, στις οποίες θα συμμετέχουν έργα που έχουν διασφαλίσει όρους σύνδεσης με το δίκτυο και η παραγόμενη ενέργειά τους θα συμψηφίζεται με το μοντέλο του εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού με τις καταναλώσεις των ωφελούμενων. Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό θα δινόταν ώθηση και στην υλοποίηση έργων ΑΠΕ άνω του 1 GW στο πλαίσιο του θεσμού των Ενεργειακών Κοινοτήτων.
Οι αρχικοί στόχοι
Το πρόγραμμα προβλέπει τη σύσταση σε κάθε περιφέρεια της χώρας μιας Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών, στην οποία θα συμμετέχουν οι εκάστοτε ΟΤΑ, ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ, ΔΕΥΑ με σκοπό τη μείωση των λογαριασμών ρεύματος σε ευάλωτα νοικοκυριά και του ενεργειακού κόστους των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, των Δημοτικών Εταιρειών Υδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και των ΓΟΕΒ/ΤΟΕΒ.
Πλην όμως το πρόγραμμα δεν περπάτησε καθόλου από τα τέλη του 2023 που δρομολογήθηκε και σήμερα βρίσκεται στο και πέντε για την απένταξή του από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Αρχικός στόχος του προγράμματος ήταν να ωφεληθούν περίπου 128 χιλιάδες ευάλωτα νοικοκυριά, 9.455 παροχές κατανάλωσης των ΔΕΥΑ και 3.570 παροχές κατανάλωσης που εξυπηρετούν ανάγκες των ΓΟΕΒ/ΤΟΕΒ.
Οι επτά Ενεργειακές Κοινότητες στη Δυτική Ελλάδα
Τελικά από τις Ενεργειακές Κοινότητες Δήμων και ΤΟΕΒ, προχώρησαν τα τελευταία χρόνια μόνον οι επτά Ενεργειακές Κοινότητες στη Δυτική Ελλάδα και όπως φαίνεται οδεύει ήδη προς υλοποίηση το Ενεργειακό τους πάρκο ισχύος 150 MW.
Κι αυτές όμως προχώρησαν με μεγάλο αγώνα και γιατί είχαν ξεκινήσει πολύ πριν την ψήφιση το 2024 του νέου νομοθετικού πλαισίου για τις Ενεργειακές Κοινότητες. Παρά το γεγονός ότι οι ενεργειακές κοινότητες της Δυτικής Ελλάδας έχουν συμπεριληφθεί, ως μία από τις καλύτερες πρακτικές Βιώσιμης Ανάπτυξης παγκοσμίως, από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αντιμετώπισαν απίστευτες αντιξοότητες όπως και πολλές άλλες Ενεργειακές Κοινότητες στην Ελλάδα.
Και πώς τα κατάφεραν…
Το 2024 προσέφυγαν κατά του ΔΕΔΔΗΕ ενώπιον της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας και στα αρμόδια δικαστήρια, καθώς, επί δυόμιση χρόνια αδυνατούσαν να λάβουν όρους σύνδεσης με συμψηφισμό ενέργειας net metering.
Εν τω μεταξύ, την άνοιξη του 2024 ψηφίστηκε το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις Ενεργειακές Κοινότητες παρέχοντας τη δυνατότητα να δοθούν με προτεραιότητα όροι σύνδεσης στις υφιστάμενες ενεργειακές κοινότητες των ΟΤΑ, αλλά, με το σύστημα net-billing και virtual net-billing.
Το σύστημα αυτό ανέτρεπε πλήρως τον αρχικό σχεδιασμό των επτά ενεργειακών κοινοτήτων. Ο σχεδιασμός προέβλεπε, ότι από το φωτοβολταϊκό πάρκο του Μεσολογγίου (στο κτήμα Πόλντερ), οι συμμετέχοντες δήμοι και Οργανισμοί Ύδρευσης και Άρδευσης προσδοκούσαν να καλύψουν ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ετήσιου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, άνω των 30 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με οικονομοτεχνική μελέτη που εκπόνησε εκείνη την περίοδο η Περιφέρεια, το ενεργειακό όφελος που προκύπτει για τους 60 φορείς των Ενεργειακών Κοινοτήτων της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας με όρους σύνδεσης με το σύστημα συμψηφισμού ηλεκτρικής ενέργειας net metering, θα έφτανε στο 72,47%, ενώ αντίθετα το όφελος από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα «Απόλλων» και στο net-billing θα ήταν μόνο 24,09%.
Τελικά με πολύ μεγάλο αγώνα, και απειλή προσφυγής σε ένδικα μέσα, οι 7 Ενεργειακές Κοινότητες υποστηριζόμενες απο την Περιφέρεια, κατάφεραν να “πείσουν” την κυβέρνηση και το ΥΠΕΝ ότι δικαιούνται αφενός να λάβουν όρους σύνδεσης με προτεραιότητα και επιπλέον με το πιο επωφελές σύστημα net metering,
Τώρα τι θα γίνει με τους υπόλοιπους Δήμους, ΔΕΥΑ και ΤΟΕΒ, που αντιμετωπίζουν τεράστιο ενεργειακό κόστος ουδείς γνωρίζει και ασφαλώς θα είναι δύσκολο να υποκατασταθούν τα 100 εκ. ευρώ του ΑΠΟΛΛΩΝ, εφόσον τελικά το πρόγραμμα απενταχθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Συμπέρασμα; Η Ελλάδα δεν είναι ένας φιλόξενος τόπος για την ενεργειακή δημοκρατία. Το αντίθετο μάλιστα.
