Σε πέντε μονάδες διαχείρισης αποβλήτων με κατεπείγουσες προθεσμίες χρηματοδότησης αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, ο Προϊστάμενος της ΕΥΔ των Προγραμμάτων “Περιβάλλον, Κλιματική Αλλαγή και Πολιτική Προστασία” στο Συνέδριο «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομεθάνιο»
Την ακριβή εικόνα αναφορικά με τις προσκλήσεις για τη χρηματοδότηση εξοπλισμού/διαχείρισης και υποδομών αποβλήτων, που ανοίγουν εντός των ημερών, αποτύπωσε ο Νικόλαος Μαμαλούγκας, Προϊστάμενος της ΕΥΔ των Προγραμμάτων “Περιβάλλον, Κλιματική Αλλαγή” και “Πολιτική Προστασία”, στο πλαίσιο της τοποθέτησής του στο 4ο Συνέδριο «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομεθάνιο».
Θέμα ημερών οι προσκλήσεις – Τα χρήματα περιμένουν
Ειδικότερα, μιλώντας στην Πρώτη Ενότητα με θέμα «Υποδομές Αποβλήτων και Ενεργειακή Αξιοποίηση: Τρέχουσες εξελίξεις – Σημαντικές Αποφάσεις», ο κ. Μαμαλούγκας ανέφερε ότι μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανοίξουν οι προσκλήσεις για τις διαδικασίες χρηματοδότησης προτάσεων εξοπλισμού και επενδύσεων που θα υποβληθούν από τους αρμόδιους Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων.
Παράλληλα, επιβεβαίωσε τη διαθεσιμότητα των απαιτούμενων χρηματοδοτικών πόρων για τον τομέα των αποβλήτων, τονίζοντας χαρακτηριστικά πως «τα χρήματα είναι εκεί και κάθονται».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης σε πέντε μονάδες, οι οποίες θα πρέπει να έχουν ενταχθεί έως τα τέλη Ιουλίου 2026, διαφορετικά κινδυνεύουν να χάσουν τη χρηματοδότησή τους.
Επιπλέον, εξήγησε από ποιους παράγοντες θα εξαρτηθεί στο εξής η ταχύτητα χρηματοδότησης του τομέα των απορριμμάτων, ενώ προχώρησε και σε μια συνοπτική αναδρομή στους λόγους που οδήγησαν στις σημαντικές καθυστερήσεις που καταγράφηκαν τα προηγούμενα χρόνια τόσο στη διαχείριση των απορριμμάτων όσο και στην έκδοση των σχετικών χρηματοδοτικών προσκλήσεων.
Οι λόγοι της καθυστέρησης
Σύμφωνα με τον κ. Μαμαλούγκα, τα τελευταία 10 χρόνια υπήρξαν πράγματι σημαντικές και διαχρονικές καθυστερήσεις στη διαχείριση των απορριμμάτων από κυβέρνηση σε κυβέρνηση, κυρίως λόγω εμπλοκών σε επίπεδο θεσμών, παρά το γεγονός ότι διαθέσιμα κονδύλια υπήρχαν.
Όπως είπε, η πρώτη προκήρυξη που είχε για τα απορρίμματα ήταν τον Ιούλιο του 2016. Παρά το γεγονός όμως ότι το 2016 ήταν έτοιμος ο εθνικός σχεδιασμός, στη συνέχεια άλλαξε εντελώς κατεύθυνση και ουσιαστικά πάγωσε όλη η χρηματοδοτική διαδικασία.
Από το 2018 μέχρι το 2024
Το 2018-2019 ουσιαστικά ξεκίνησε εκ νέου η διαδικασία με ένα νέο καθεστώς και στη σωστή κατεύθυνση. Τότε όμως προέκυψε το θέμα των κρατικών ενισχύσεων. Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε ότι στην επόμενη χρηματοδοτική περίοδο δεν θα χρηματοδοτούνται σύμμεικτα απορρίμματα.
Από τότε και μέχρι το 2024 απαιτήθηκε μεγάλος αγώνας και διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και τη χώρα συνολικότερα, προκειμένου να υποστηριχθεί οικονομικά ένα αποδεκτό χρηματοδοτικό πλαίσιο για τη διαχείριση αποβλήτων.
Τα επενδυτικά σχέδια
Τελικά αυτό προέκυψε το 2024 και δρομολογήθηκε άμεσα. Πλην όμως, προέκυψαν αλλαγές στη διαδικασία έγκρισης των περιφερειακών σχεδιασμών, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν και τα επενδυτικά σχέδια, οπότε και εκεί υπήρξε ένας νεκρός χρόνος.
Στην παρούσα φάση βγαίνει εντός των επόμενων ημερών η μεγάλη πρόσκληση, προκειμένου να υποβάλλουν τις προτάσεις τους για χρηματοδότηση οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων.
Σε αναμονή πολλών και καλών προτάσεων
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Μαμαλούγκας, ο χρόνος λειτουργεί αντίστροφα και πρέπει να επισπεύσουμε. «Περιμένουμε ότι θα υποβληθούν και πολλές και καλές προτάσεις, καθώς ο χρόνος καθυστέρησης έδωσε την ευκαιρία στα έργα να ωριμάσουν».
«Στην υπηρεσία μας έχουμε προγραμματίσει να δουλέψουμε με ταχύ ρυθμό και πιστεύουμε ότι όλη αυτή η διαδικασία θα πάει κατ’ ευχήν και με επίτευξη των στόχων».
Επείγουσες προτεραιότητες
Υπάρχουν πάντως ορισμένες κατεπείγουσες προτεραιότητες, όπως η περίπτωση των πέντε μονάδων διαχείρισης αποβλήτων σε Ηράκλειο, Σητεία, Τρίκαλα, Ζάκυνθο και Κεφαλονιά, οι οποίες πρέπει να ενταχθούν υποχρεωτικά μέχρι τέλος Ιουλίου, αλλιώς θα χάσουν τη χρηματοδότηση. Οι μονάδες αυτές, σύμφωνα με τον Προϊστάμενο της ΕΥΔ των Προγραμμάτων «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή», έπρεπε να έχουν ενταχθεί από τον Φεβρουάριο, αλλά η ΕΕ, στο πλαίσιο της άτυπης συμφωνίας phasing, έδωσε τη δυνατότητα να ενταχθούν λίγο αργότερα.
«Πρέπει λοιπόν να γίνει μεγάλη προσπάθεια και προτεραιοποίηση σε αυτές τις μονάδες», κατέληξε, «και αμέσως μετά ή και παράλληλα οι φορείς θα πρέπει να καταθέσουν στην καινούργια πρόσκληση προτάσεις για την αναβάθμισή τους και άλλων μονάδων, οι οποίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί και λειτουργούν, όπως λ.χ. η Αλεξανδρούπολη, η μονάδα της ΔΙΑΔΥΜΑ στη Δυτική Μακεδονία, τα Χανιά κ.ά.».
Επομένως, κατέληξε ο κ. Μαμαλούγκας, παράλληλα με την άμεση προτεραιότητα των πέντε μονάδων, οι ΦοΔΣΑ πρέπει να συνεχίσουν όλο το επόμενο διάστημα να ετοιμάζουν τις μελέτες για τις αναγκαίες προσαρμογές και αναβαθμίσεις και των λοιπών μονάδων. Τέλος, για κάποιες μονάδες που λειτουργούν αλλά δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν, γίνεται επίσης προσπάθεια να δοθεί μια λύση.
