Ανέφικτοι είναι οι στόχοι 2030 για τα απορρίμματα χωρίς την αναγκαία χρηματοδότηση, σύμφωνα με τον κ. Σημανδηράκη, ενώ για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων τονίζει ότι οι ΦοΔΣΑ θα πληρώνουν για 25 χρόνια τις ποσότητες αποβλήτων που θα καταλήγουν στις ιδιωτικές μονάδες Waste to Energy, παράμετρο που κλονίζει τη σχέση εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες
Ανέφικτους, λόγω της μακροχρόνιας σχέσης καθυστέρησης στη χρηματοδότηση, χαρακτήρισε τους στόχους του 2030 για τα απορρίμματα ο Παναγιώτης Σημανδηράκης, Πρόεδρος Δικτύου ΦοΔΣΑ (Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) και Δήμαρχος Χανίων, ενώ αναφέρθηκε και στους λόγους για τους οποίους η Τοπική Αυτοδιοίκηση ασκεί έντονη κριτική στον σχεδιασμό για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων.
Αναλυτικότερα, μιλώντας στο 4ο Συνέδριο Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο της Α Energy, ο κ. Σημανδηράκης περιέγραψε μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα σε σχέση με εκείνη που περιέγραψε νωρίτερα ο ευρισκόμενος στο ίδιο θεματικό πάνελ, Μανώλης Γραφάκος, Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων.
Αυτή η πραγματικότητα, τόνισε, οφείλεται στο γεγονός ότι από το 2019, που ο ίδιος είναι πρόεδρος του Δικτύου των ΦοΔΣΑ, δεν έχει υπάρξει συγκεκριμένη παρέμβαση και αξιοποίηση πόρων ώστε να βελτιωθεί η διαχείριση των απορριμμάτων.
Για να προσθέσει ότι, ενώ δεν υπάρχει διαφωνία ως προς τους στόχους, δυστυχώς η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα η οποία, σύμφωνα με τις στατιστικές, παραμένει στο 19% με 20% στον τομέα της ανακύκλωσης, χωρίς να έχει κάνει το παραμικρό βήμα προόδου.
Υπάρχει ευθύνη για την καθυστέρηση
Στον αντίποδα, ο στόχος να αυξηθεί η ανακύκλωση στο 60% και στη συνέχεια στο 80%, με αντίστοιχο περιορισμό της ταφής στο 20%, είναι ένα ορόσημο που επέλεξε βέβαια η εθνική πλευρά, χωρίς όμως να έχουν ακόμα αξιοποιηθεί τα υπάρχοντα χρηματοδοτικά εργαλεία, και είναι ανέφικτος. Και βέβαια, προς αυτήν την κατεύθυνση, η κυβέρνηση έχει μια ευθύνη.
Ο ορατός κίνδυνος μεταφοράς της χρηματοδότησης
Εξειδικεύοντας στη συμφωνία χρηματοδότησης της διαχείρισης απορριμμάτων με την ΕΕ, που με μεγάλη καθυστέρηση επιτεύχθηκε το 2024 και είχε κλειδώσει αρχικά στα 795 εκ. ευρώ, υπήρξε, όπως είπε ο κ. Σημανδηράκης, παραδοχή αποτυχίας, καθώς στην τελευταία αναθεώρηση και αξιολόγηση του προγράμματος μεταφέρθηκαν από το συγκεκριμένο πρόγραμμα περίπου 100 εκ. ευρώ. Άρα, όχι μόνο δεν απορροφώνται χρήματα από τον συγκεκριμένο άξονα, αλλά ήδη έχουν ξεκινήσει και μεταφέρονται αλλού.
Αμφίβολος κουμπαράς το τέλος ταφής
Σύμφωνα, εξάλλου, με τον Πρόεδρο του Δικτύου ΦοΔΣΑ, ο σχεδιασμός του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας βασίζεται επίσης στον κουμπαρά του τέλους ταφής, που είναι όμως αμφίβολος. Για το τέλος ταφής, τόσο η ΚΕΔΕ όσο και όλοι οι φορείς έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας και, μάλιστα, η εκτίμηση των νομικών μας είναι ότι αυτή η προσφυγή θα τελεσφορήσει, ότι θα έχουμε θετικό αποτέλεσμα.
Άρα, είναι πολύ πιθανό τις επόμενες εβδομάδες αυτός ο κουμπαράς να βρεθεί εν αμφιβόλω, δημιουργώντας ένα συνολικότερο ζήτημα σχεδιασμού.
Το Δίκτυο ΦοΔΣΑ είχε ζητήσει, με αξιοποίηση σχετικής πρόβλεψης, να διαχειριστούν οι ίδιοι οι φορείς την τεχνική βοήθεια ύψους 400 εκ. ευρώ, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν και να ολοκληρώσουν σύντομα τις μελέτες. Όμως, αντί να δοθεί αυτή η βοήθεια, οι φορείς, με ιδίους πόρους, χρηματοδότησαν τελικά και την προετοιμασία για τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής, συμβάλλοντας στην κοινή προσπάθεια.
Εξειδικεύοντας στη λειτουργία των ΦοΔΣΑ, ο κ. Σημανδηράκης παρατήρησε ότι, πολύ σωστά, προβλέπει ο σχεδιασμός να περνά ο μετασχηματισμός της διαχείρισης των απορριμμάτων από τους ΦοΔΣΑ πρώτα και μετά στους δήμους.
Ωστόσο, οι ΦοΔΣΑ αυτή τη στιγμή, στη μεγάλη πλειοψηφία τους, είναι απολύτως υποστελεχωμένοι. Η ΡΑΕΕΥ καθόρισε πρόσφατα τα τεχνικά κριτήρια με βάση τα οποία θα απασχολούνται οι 11 εργαζόμενοι που οφείλει να έχει κάθε Φορέας Διαχείρισης Απορριμμάτων, προκειμένου να λάβει την πιστοποίηση από τη Ρυθμιστική Αρχή.
Προφανώς, λοιπόν, φορείς με 11 εργαζόμενους θα κληθούν να παρακολουθήσουν και να υλοποιήσουν επενδυτικά προγράμματα που ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 70 – 100 εκ. ευρώ.
Ο ελέφαντας είναι στο δωμάτιο…
Προκειμένου ο μηχανισμός διαχείρισης απορριμμάτων να είναι ισχυρός, θα πρέπει να στελεχωθούν καλύτερα αυτοί οι φορείς με έμπειρο και εξειδικευμένο προσωπικό. Δεδομένου ότι βρισκόμαστε στο 2026 χωρίς να έχει προχωρήσει κανένα έργο από τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα, ο ελέφαντας βρίσκεται ακόμα στο δωμάτιο, κατέληξε ο κ. Σημανδηράκης.
Ωφέλιμη η ενεργειακή αξιοποίηση
Αναφερόμενος, τέλος, στην ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων, ο πρόεδρος του Δικτύου ΦοΔΣΑ εκτίμησε ότι έχει συντελεστεί μια ζημιά στο επίπεδο εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες, με τον τρόπο που ξεκίνησε η συζήτηση αυτή. Όπως είπε, η ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων είναι πράγματι, ως τεχνολογία, και ωφέλιμη και φιλοπεριβαλλοντική, και υπάρχουν πάρα πολλές καλές πρακτικές ανά την Ευρώπη στην εφαρμογή της.
Αφού θα έχουν προηγηθεί η μείωση, η πρόληψη, η ανάκτηση, η ανακύκλωση και αφού θα κατασκευαστούν οι μονάδες ανάκτησης ανακύκλωσης που θα παράξουν το συγκεκριμένο ενεργειακό καύσιμο σε συγκεκριμένες προδιαγραφές, που θα τις γνωρίζουμε, θα έχουμε και τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης.
Το θέμα των κλειδωμένων ποσοτήτων
Εδώ όμως είδαμε το εξής: Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για μονάδες με κλειδωμένες ποσότητες για 25 χρόνια, τις οποίες όχι μόνο δεν θα τις πωλούν οι ΦοΔΣΑ, αλλά επιπλέον θα πληρώνουν τις ιδιωτικές μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης για να παραλάβουν, σε συγκεκριμένες προδιαγραφές, το παραγόμενο καύσιμο.
Για τον λόγο αυτό, κατέληξε ο κ. Σημανδηράκης, υπήρξε κάθετη αντίδραση στα συλλογικά όργανα περιφερειών και δήμων ανά τη χώρα, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου προκειμένου να μην υπάρξει αφαίρεση πόρων από το κρίσιμο αυτό κομμάτι και χαθεί η τελευταία μεγάλη ευκαιρία, από ουραγοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο κομμάτι διαχείρισης απορριμμάτων, να φτάσουμε σε καλύτερες θέσεις, τις οποίες όλοι θέλουμε.
