Του Ηλία Βέλλιου

Η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού TEN-E κρίνει ποιες ενεργειακές υποδομές θα χρηματοδοτηθούν τα επόμενα χρόνια. Το βιομεθάνιο κινδυνεύει να μείνει εκτός και αυτό αφορά άμεσα και την Ελλάδα.

Υπάρχουν αποφάσεις που λαμβάνονται αυτή την περίοδο σε τεχνοκρατικά κείμενα των Βρυξελλών και καθορίζουν ποιες επενδύσεις θα γίνουν, ποια έργα θα βρουν χρηματοδότηση και ποιες τεχνολογίες θα «τρέξουν» σε ευρωπαϊκή κλίμακα την επόμενη δεκαετία. Ο κανονισμός TEN-E είναι ακριβώς αυτό: ο χάρτης της ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής και αυτή τη στιγμή, αναθεωρείται.

Τι είναι το TEN-E και γιατί μας ενδιαφέρει

Ο κανονισμός TEN-E (Trans-European Networks – Energy) είναι το εργαλείο της ΕΕ για να χαρακτηρίζει ενεργειακά έργα ως «Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος» (PCI). Αυτός ο χαρακτηρισμός σημαίνει πρακτικά δύο πράγματα: ταχύτερες αδειοδοτήσεις και πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κεφάλαια μέσω του Connecting Europe Facility.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέα πρόταση αναθεώρησης στο πλαίσιο του «European Grids Package». Η πρόταση αυτή βρίσκεται τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και διαμορφώνεται.

Το πρόβλημα: Τα «έξυπνα δίκτυα αερίου» εξαφανίστηκαν από το κείμενο

Η νέα πρόταση της Επιτροπής καταργεί την κατηγορία «smart gas grids» (τα έξυπνα δίκτυα αερίου) που υπήρχε στον κανονισμό του 2022. Αυτή η κατηγορία ήταν το μοναδικό ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο για έργα που επιτρέπουν την ένταξη βιομεθανίου και ανανεώσιμων αερίων στο υπάρχον δίκτυο φυσικού αερίου.

Τι σημαίνει πρακτικά η κατάργησή της; Ότι επενδύσεις σε έξυπνους αισθητήρες, κέντρα ελέγχου, εγκαταστάσεις αντίστροφης ροής και τυποποιημένες λύσεις διασύνδεσης βιομεθανίου χάνουν αυτόματα τη δυνατότητα να λάβουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοαερίου (EBA), οργάνωση με περισσότερα από 300 μέλη από όλη την αλυσίδα αξίας του βιοαερίου και βιομεθανίου στην Ευρώπη, χτυπά καμπανάκι. Σε επίσημο κείμενο θέσης που δημοσίευσε στις 13 Απριλίου 2026, ζητά να αλλάξει η πρόταση πριν ψηφιστεί.

Τι ζητά η EBA: 3 αλλαγές που κάνουν τη διαφορά

Να επιστρέψουν τα «smart gas grids» ως κατηγορία PCI

Η EBA ζητά όχι απλά να επαναφερθεί η κατηγορία, αλλά να διευρυνθεί ώστε να χρηματοδοτούνται και μελέτες και πιλοτικά έργα, όχι μόνο κατασκευές. Αυτό επιτρέπει δοκιμές και καινοτομία πριν την ευρεία εφαρμογή.

Να αλλάξει το κριτήριο «διασυνοριακότητας»

Σήμερα ένα έργο πρέπει να διασχίζει φυσικά σύνορα για να πάρει χαρακτηρισμό PCI. Αυτό αποκλείει τους Διαχειριστές Δικτύων Διανομής (DSOs), που δουλεύουν σε τοπικό επίπεδο. Η EBA προτείνει να φτάνει η συμμετοχή φορέων από δύο χώρες και η αποδεδειγμένη δυνατότητα αναπαραγωγής του έργου σε άλλα κράτη-μέλη.

Να διατηρηθούν δύο σενάρια ενεργειακού σχεδιασμού και όχι ένα

Η Επιτροπή θέλει έναν ενιαίο στόχο-σενάριο. Η EBA υποστηρίζει ότι χωρίς ένα δεύτερο σενάριο που να αντικατοπτρίζει τις εθνικές τάσεις και τα ΕΣΕΚ, ο σχεδιασμός υποδομών γίνεται τυφλός απέναντι στις πραγματικές συνθήκες κάθε χώρας με κίνδυνο να επενδυθούν δισεκατομμύρια σε έργα που αργότερα θα αποδειχτούν περιττά.

Γιατί το βιομεθάνιο αξίζει την προσπάθεια

Το βιομεθάνιο παράγεται από οργανικά απόβλητα, γεωργικά υπολείμματα και κτηνοτροφικές εκροές. Είναι χημικά πανομοιότυπο με το φυσικό αέριο, άρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα υπάρχοντα δίκτυα χωρίς εκ βάθρων μετατροπές. Και παράγεται εντός ΕΕ, μειώνοντας άμεσα την εξάρτηση από εισαγωγές.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις που αναφέρει η EBA, η παραγωγική δυναμικότητα βιομεθανίου στην Ευρώπη το 2050 μπορεί να φτάσει τα 1.600 TWh ποσότητα που ξεπερνά το σύνολο της ευρωπαϊκής ζήτησης μεθανίου σε σενάριο χαμηλής κατανάλωσης.

Η ελληνική διάσταση: δυναμικό υπάρχει, εμπόδια επίσης

Η Ελλάδα βρίσκεται σε καλή θέση για να αναπτύξει αγορά βιομεθανίου. Η Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα διαθέτουν υψηλό αγροτικό δυναμικό και το δίκτυο του ΔΕΣΦΑ ήδη εκτείνεται σε αυτές τις περιοχές. Στελέχη του Διαχειριστή έχουν επισημάνει ότι το υφιστάμενο δίκτυο μεταφοράς μπορεί να δεχθεί ανανεώσιμα αέρια χωρίς σοβαρές παρεμβάσεις.

Το ΥΠΕΝ έχει ήδη ψηφίσει νομοθετικό πλαίσιο για την παραγωγή βιομεθανίου και ο ΔΕΣΦΑ έχει ξεκινήσει πιλοτικό έργο. Ωστόσο η αγορά δεν έχει ακόμα απογειωθεί. Ένας βασικός λόγος είναι το υψηλό κόστος σύνδεσης: η σύνδεση μιας μονάδας βιομεθανίου στο δίκτυο μπορεί να κοστίσει έως 500.000 ευρώ για απόσταση πέντε χιλιομέτρων, ένα βάρος που σήμερα πέφτει εξ ολοκλήρου στον παραγωγό.

Αν το TEN-E διατηρήσει τα «smart gas grids» ως χρηματοδοτούμενη κατηγορία, αυτά τα κόστη μπορούν να μοιραστούν με ευρωπαϊκά κεφάλαια. Αν όχι, το εμπόδιο παραμένει εκεί.

Το συμπέρασμα: μια απόφαση που θα θυμόμαστε

Ο κανονισμός TEN-E δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι η απόφαση για το ποιες υποδομές ενέργειας θα χτιστούν στην Ευρώπη τα επόμενα 10-15 χρόνια. Το βιομεθάνιο είναι μια από τις λίγες τεχνολογίες που συνδυάζει ενεργειακή αυτάρκεια, αξιοποίηση υπαρχόντων δικτύων, μείωση εκπομπών και στήριξη αγροτικών περιοχών.

Πηγές:

• EBA Position Paper «Keep TEN-E fit for gas grid transformation» (Απρίλιος 2026)
• Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Think Tank (Δεκέμβριος 2025)
• ΔΕΣΦΑ