Λήγει αύριο, εν μέσω αντιδράσεων, η δημόσια διαβούλευση για τη ΣΜΠΕ που αφορά το δίκτυο μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης. Τι μέλλει γενέσθαι;
Το ερώτημα ποιο θα πρέπει να είναι το επόμενο βήμα στην ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων, θα απασχολήσει άμεσα το ΥΠΕΝ, καθώς αύριο λήγει, εν μέσω πολλών αντιδράσεων, η δημόσια διαβούλευση για την Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που αφορά το σχέδιο δημιουργίας δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης Απορριμματογενών Ενεργειακών Πρώτων Υλών (ΑΕΠΥ) από Αστικά Στερεά Απόβλητα (ΑΣΑ).
To σχέδιο προβλέπει, όπως είναι γνωστό, τη δημιουργία ενός δικτύου έξι μονάδων καύσης και συμπαραγωγής ενέργειας από υπολείμματα της διαχείρισης απορριμμάτων, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την κυκλική οικονομία και τη μείωση της ταφής.
Παρόλο δε που η ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας), αναγνώρισε καταρχάς ως θετική τη λειτουργία μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης, εφόσον βέβαια αυτές σχεδιαστούν και λειτουργήσουν σωστά, η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συνάντησε σημαντικές αντιδράσεις από τους Δήμους και τους ΦοΔΣΑ (Φορείς Διαχείρισης Αποβλήτων), ακόμα και στις περιοχές όπου σχεδιάστηκε καταρχάς η χωροθέτηση των έξι μονάδων με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους Δήμους της Δυτικής Μακεδονίας. Σημαντικές ήταν επίσης και οι αντιδράσεις από την κοινωνία συνολικότερα, καθώς οι απλοί πολίτες προφανώς δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι για το θέμα.
Θα απαντήσει σε όλα το ΥΠΕΝ
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες της A Εnergy, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θα επιμείνει «στην επόμενη μέρα για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων», θα απαντήσει σύντομα στα ερωτήματα που έθεσε η ΚΕΔΕ (πιθανότατα και με την ευκαιρία του ετήσιου συνεδρίου της ΚΕΔΕ που θα πραγματοποιηθεί εντός Νοεμβρίου) και θα επιδιώξει συνεχή διαβούλευση στο πλαίσιο του σχεδιασμού των μονάδων με την Αυτοδιοίκηση, τις τοπικές κοινωνίες και όλους τους εμπλεκόμενους Φορείς.
Άλλωστε, το ΥΠΕΝ είναι πεπεισμένο με βάση και τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρακτικές που ακολουθούνται, ότι οι μονάδες θα πληρούν ακόμα και πλέον αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα, ότι η ενεργειακή αξιοποίηση θα περιορίσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και ότι αποτελεί ενδιάμεσο βήμα μέχρι να αυξηθούν τα ποσοστά ανακύκλωσης σε βιώσιμα επίπεδα από το 20% που είναι σήμερα.
Οι προτάσεις της ΕΕΔΣΑ
Ο τελευταίος πάντως περιβαλλοντικός φορέας που κατέθεσε τις προάλλες αναλυτικές προτάσεις στο πλαίσιο της διαβούλευσης, είναι η Ελληνική Εταιρία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ).
Σε δέκα επιμέρους προτάσεις, η ΕΕΔΣΑ τονίζει ανάμεσα σε άλλα, ότι οι ποσότητες προς ενεργειακή αξιοποίηση θα είναι εξαιρετικά περιορισμένες, ώστε να είναι απολύτως συμβατές με τους στόχους πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης και ότι επίσης θα πρέπει να προβλεφθούν τεχνολογίες υψηλής ενεργειακής αποδοτικότητας και μέγιστης αξιοποίησης της παραγόμενης ενέργειας και υλικών μέσω ανάκτησης και αξιοποίησης υπολειμμάτων, χρηματοδοτήσεις για οικονομικά βιώσιμες επενδύσεις και ότι το τέλος για τους πολίτες θα πρέπει να είναι λογικό, με χαμηλή επιβάρυνση στα ανταποδοτικά τέλη, συγκριτικά με τα οφέλη της μηδενικής ταφής.
Απαντήσεις που αναμένει η Αυτοδιοίκηση
Σε κάθε περίπτωση, το ΥΠΕΝ, μέχρι να γίνει το συνέδριο της ΚΕΔΕ όπου οι Δήμοι θα παρουσιάσουν εμπεριστατωμένα τις απόψεις τους, θα πρέπει να απαντήσει στα παρακάτω βασικά ερωτήματα που έχει θέσει η Αυτοδιοίκηση:
Οικονομικές επιβαρύνσεις: Η επιβολή του τέλους ταφής, το κόστος παραγωγής και μεταφοράς SRF, αλλά και οι υποχρεώσεις τροφοδοσίας των μονάδων για 25 χρόνια, δημιουργούν μεγάλες αβεβαιότητες για τους δήμους, οι οποίοι θεωρούν ότι απαιτείται διαφάνεια στα οικονομικά στοιχεία και στις πηγές χρηματοδότησης.
Απουσία κρίσιμων δεδομένων: Δεν έχουν γνωστοποιηθεί όλα τα παραδοτέα της μελέτης, με αποτέλεσμα η αυτοδιοίκηση να στερείται ουσιωδών στοιχείων για να διατυπώσει τεκμηριωμένες θέσεις.
Δημογραφικές μεταβολές: Η μείωση του πληθυσμού έως το 2050 θα επηρεάσει σημαντικά τις ποσότητες απορριμμάτων, κάτι που δεν φαίνεται να έχει ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό.
Χωροθέτηση και αρχή εγγύτητας: Η κατανομή των μονάδων (έξι σε τέσσερις ζώνες) αγνοεί κρίσιμα στοιχεία. Παράδειγμα η Στερεά Ελλάδα που θα δέχεται πολλαπλάσιες ποσότητες σε σχέση με την Αττική, παραβιάζοντας την αρχή της εγγύτητας.
Ρεαλιστικότητα χρονοδιαγράμματος: Η ολοκλήρωση των ΜΕΑ έως το 2030 θεωρείται ιδιαίτερα αισιόδοξη, ειδικά για την Αττική που παράγει το 50% των απορριμμάτων της χώρας. Η ΚΕΔΕ έχει ήδη προτείνει προσαρμογή στον ευρωπαϊκό ορίζοντα του 2035, με δυνατότητα παράτασης στο 2040.
Επιπλέον, οι Δήμοι έχουν ζητήσει να μην υπονομευθεί η ιεράρχηση της διαχείρισης απορριμμάτων (πρώτα διαλογή στην πηγή, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση, κομποστοποίηση και τελευταία επιλογή η ενεργειακή αξιοποίηση) και αναμένουν την τοποθέτηση της Πολιτείας αναφορικά με συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στην ενδεχόμενη κερδοφορία των μονάδων προκειμένου να υπάρξει δίκαιη κατανομή οφελών.
