Εκτιμάται ότι το κενό μετά το Ταμείο Ανάκαμψης θα καλυφθεί από έργα ΣΔΙΤ αλλά και από ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων
Μεγάλη άνοδο αλλά και προκλήσεις για τον κατασκευαστικό κλάδο, προβλέπει η νέα έρευνα του ΙΟΒΕ που διενεργήθηκε για λογαριασμό του ΤΜΕΔΕ. Πέρα από μείζονα προβλήματα, όπως η έλλειψη ρευστότητας και ανθρώπινου δυναμικού, η ισχυρή του ανάπτυξη την τελευταία πενταετία “απειλείται” από το κενό που ενδέχεται να δημιουργηθεί την επόμενη μέρα του Ταμείου Ανάκαμψης και όταν τα σημαντικά του κονδύλια, σταματήσουν να πέφτουν στην αγορά. Σε αυτήν όμως την περίπτωση, όπως εκτιμά η έρευνα, το κενό μπορεί να καλυφθεί από έργα που βρίσκονται σε διαδικασία δημοπράτησης ή πρόκειται να δημοπρατηθούν το επόμενο διάστημα, νέα έργα ΣΔΙΤ, αλλά και εκτεταμένες ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας που παρουσιάστηκε τις προάλλες, η αξία των κατασκευών ανήλθε το 2024 στα 15,7 δισ. ευρώ από τα 10,7 το 2015. Από αυτό το ποσό 6,15 δισ. ευρώ αφορούν κατοικίες και τα υπόλοιπα 9,59 δισ. άλλα κτίρια και έργα υποδομών. Για την περίοδο 2027-2030 σχεδιάζονται ή έχουν ήδη σχεδιαστεί και ξεκινήσει έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 10 δισ. ευρώ.
Η καθοδική τάση στις νέες κατοικίες λόγω ΝΟΚ – Η άνοδος στις υποδομές
Παρ’ όλα αυτά, οι προκλήσεις είναι μπροστά: Στον τομέα των νέων κατοικιών επικρατεί πλήρης βεβαιότητα λόγω της πρόσφατης απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε αντισυνταγματικά τα περιβαλλοντικά κίνητρα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), περιορίζοντας σημαντικά τα επιτρεπόμενα τετραγωνικά δόμησης. Η εξέλιξη αυτή σύμφωνα με την μελέτη του ΙΟΒΕ θα επηρεάσει αρνητικά τις επενδύσεις σε κατοικίες και σε άλλα κτίρια. Με βάση το πιο αισιόδοξο σενάριο και με δεδομένα τα στοιχεία μείωσης των οικοδομικών αδειών το πρώτο δίμηνο του 2025 (κατά 51% στο πλήθος και κατά 49% στην επιφάνεια) εκτιμάται ότι το 2026 η συνολική επίπτωση θα είναι μείον 20% στην κατασκευή κατοικιών (λόγω μείωσης στις εκδοθείσες οικοδομικές άδειες νέων κατοικιών φέτος). Με βάση όμως το απαισιόδοξο σενάριο η μείωση των οικοδομικών αδειών για κατοικίες ενδέχεται να μειωθεί ακόμα και κατά 40% το 2025.
Αντίθετα οι επενδύσεις στις υποδομές, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν περαιτέρω το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2025 – 2026 σε 7,6% και 7,5% αντίστοιχα υποστηριζόμενες από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) και τους πόρους του ΕΣΠΑ 2021–2027. Και εκεί όμως υπάρχει αβεβαιότητα καθώς η ολοκλήρωση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το 2026 ενδέχεται να δημιουργήσει ένα «κενό» στην εγχώρια κατασκευαστική δραστηριότητα τα επόμενα έτη. Όπως ωστόσο αναφέρθηκε στην παρουσίαση της μελέτης, υπάρχει ένα απόθεμα έργων υποδομών ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ στους τομείς των οδικών, σιδηροδρομικών, ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων, καθώς και άλλα έργα με τη μέθοδο ΣΔΙΤ, τα οποία θα ολοκληρωθούν μετά το 2026 (περίοδος 2027-2030) συγκρατώντας τη σχετική κατασκευαστική δραστηριότητα. Σε αυτά ενδέχεται να προστεθούν και εκτεταμένα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και κατοικιών.
Κωνσταντίνος Μακέδος: Κρίσιμα θέματα η ρευστότητα και η έλλειψη του ανθρώπινου δυναμικού
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΤΜΕΔΕ κ. Κωνσταντίνο Μακέδο, «η αναπτυξιακή πορεία του τεχνικού κλάδου για 6η χρόνια πρέπει να ενισχυθεί και να αντιμετωπιστεί μία σειρά κρίσιμων προκλήσεων, όπως η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η έλλειψη του ανθρώπινου δυναμικού, η πιστοποίηση υλικών και υπηρεσιών, η κοστολόγηση των έργων, η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, η ανάγκη ελέγχου και συντήρησης των υποδομών, η θεσμική αβεβαιότητα με το ΝΟΚ και την εκτός σχεδίου δόμηση, καθώς και η ένταξη του κλιματικού κινδύνου στις επενδύσεις και στις νέες κατασκευές».
Στην τοποθέτησή του, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Νίκος Βέττας, σημείωσε μεταξύ άλλων: «Η μελέτη μας αποτυπώνει τη δυναμική του τομέα των Κατασκευών στη χώρα μας μέσα από νέες ευκαιρίες και προκλήσεις και σε συσχέτιση με τη γενικότερη ανάκαμψη της οικονομίας μας. Διακυμάνσεις στο κόστος κατασκευής και χρηματοδότησης μαζί με τη συνεχιζόμενη έλλειψη του αναγκαίου προσωπικού επηρεάζουν τον τομέα, ο οποίος όμως αλληλοεπιδρά θετικά με την εξέλιξη του Ταμείου Ανάκαμψης και άλλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Ενώ η συνολική πορεία του τομέα είναι θετική, οι σημαντικές προκλήσεις δημιουργούν την ανάγκη περαιτέρω παρεμβάσεων και σχεδιασμού ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. Οι τρέχουσες και αναμενόμενες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και ενέργειας μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην πορεία του τομέα κατά το υπόλοιπο έτος».
Τη μελέτη η οποία υλοποιήθηκε με τη στήριξη του ΤΜΕΔΕ (Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων) εκπόνησε ερευνητική ομάδα αποτελούμενη από τους, Γιώργο Μανιάτη, υπεύθυνος τμήματος κλαδικών μελετών ΙΟΒΕ, Αντώνη Μαυρόπουλο, Ερευνητικό Συνεργάτη ΙΟΒΕ, Φωτεινή Στρουμπάκου, Ερευνητική Συνεργάτιδα ΙΟΒΕ, υπό τον συντονισμό του Νίκου Βέττα.
