Τα «Πράσινα Σημεία Βιομάζας» μπορούν να προσφέρουν την απαραίτητη «γέφυρα» μεταξύ αναξιοποίητου δυναμικού στερεής βιομάζας και εφαρμογών βιοενέργειας, βιοπροϊόντων και βιοάνθρακα, σε Δήμους όλης της χώρας που διαθέτουν αστικό, περιαστικό και αγροτικό προφίλ.
Ως μεγάλη ευκαιρία για τους δήμους, χαρακτήρισε τα Πράσινα Σημεία Βιομάζας ο κ. Νίκος Δαμάτης, Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Ανάπτυξης Βιομάζας (ΕΛΕΑΒΙΟΜ), μιλώντας στο 3ο Συνέδριο για την “Ενεργειακή Αξιοποίηση Απορριμμάτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο 2025” της Α Εnergy. Για να προσθέσει, ότι τα Πράσινα Σημεία λειτουργούν σαν γέφυρα μεταξύ αναξιοποίητου δυναμικού βιομάζας και βιοενέργειας.
Αναλυτικότερα, μιλώντας στο συνέδριο, ο κ. Δαμάτης επεσήμανε τα εξής:
Η αποστολή της βιώσιμης αξιοποίησης βιομάζας εδράζεται πάνω στο τρίπτυχο «ανανεώσιμη ενέργεια / ανανεώσιμος άνθρακας, κυκλική οικονομία, κλιματική ανθεκτικότητα», ωστόσο η περιβαλλοντική και κλιματική της διάσταση συχνά παραγνωρίζεται. Υπό την πίεση του επείγοντος της κλιματικής κρίσης και με την εμπέδωση κατάλληλων συνθηκών συνεργατισμού, έφτασε πλέον η στιγμή να εκφραστεί με χρηματικούς όρους η ζημιά που συμβαίνει στο περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες, τα συστήματα υγείας, την περιφερειακή και εθνική οικονομία από τη ΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ της υπολειμματικής και συσσωρευμένης βιομάζας στους αγρούς, τις περιαστικές περιοχές και τα δάση της χώρας μας. Μία πρακτική την οποία λανθασμένα, όλα τα τελευταία χρόνια, θεωρούσαμε ως επιλογή μηδενικού κόστους. Εάν, ωστόσο, πραγματικά συναθροίζαμε όλα τα επιμέρους και «κρυφά» κόστη που συσχετίζονται με την πρακτική της μη διαχείρισης, θα συνειδητοποιούσαμε ότι, μεσομακροπρόθεσμα, είναι συντριπτικά πολλαπλάσια από κάθε οργανωτική και επενδυτική πρωτοβουλία ή παρέμβαση διαχείρισης που μπορεί να αναληφθεί οργανωμένα και συστηματικά.Η πρόταση ολοκληρωμένου μοντέλου διαχείρισης των «Πράσινων Σημείων Βιομάζας».
Η πρόταση ολοκληρωμένου μοντέλου διαχείρισης των «Πράσινων Σημείων Βιομάζας»
Μία από αυτές τις πρωτοβουλίες αποτελεί η διαχρονική πρόταση της ΕΛΕΑΒΙΟΜ για τα «Πράσινα Σημεία Βιομάζας», δηλαδή χωροθετημένα σημεία ή δίκτυα σημείων ενδιάμεσης συγκέντρωσης και προκατεργασίας της βιομάζας από τέσσερις βασικές πηγές, δηλ. δασική υπολειμματική βιομάζα από καθαρισμούς βάσει διαχειριστικών μελετών, αγροτική βιομάζα από κλαδέματα δενδροκαλλιεργειών και γεωργικά υπολείμματα, περιαστικά και αστικά κλαδέματα από δημοτικές, περιφερειακές υπηρεσίες και υπηρεσίες οργανισμών κοινώς ωφέλειας, καθώς και καθαρισμοί υπερβάλλουσας βιομάζας από οικόπεδα και ακίνητα πολιτών εντός και πλησίον δασικών εκτάσεων, βάσει της υποχρέωσης που έχουν πλέον κάθε χρόνο για λόγους προληπτικής πυροπροστασίας. Τελικοί αποδέκτες της συγκεντρωμένης και προκατεργασμένης βιομάζας, βάσει, φυσικά, ανάλογων προς την τελική χρήση προδιαγραφών, αποτελούν οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας από στερεή βιομάζα, οι βιομηχανικοί καταναλωτές θερμότητας, οι παραγωγοί τυποποιημένων στερεών βιοκαυσίμων (πέλλετ, μπρικέτες), οι παραγωγοί βιοάνθρακα (biochar) και βιοκομπόστ, αλλά και σε μελλοντικό στάδιο, επιχειρήσεις οι οποίες δύνανται να παράξουν χρήσιμα βιοβασισμένα προϊόντα, στο πλαίσιο μίας σύγχρονης κυκλικής βιοοικονομίας.
Μία τέτοια στόχευση, διερευνάται και μέσω του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος PROMOFER, στο οποίο μετέχει ως εταίρος η ΕΛΕΑΒΙΟΜ. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στη βελτίωση της διαδικασίας παραγωγής βιοπλαστικών προϊόντων σε τρεις επιμέρους τομείς (γεωυφάσματα για τη γεωργία, επικάλυψη χαρτιού στη βιομηχανία συσκευασιών και βιοβασισμένες ίνες στη βιομηχανία μόδας και ρουχισμού), κάνοντας χρήση πρώτων υλών από βιοαπόβλητα της βιομηχανίας αγροδιατροφής και από αγροτικά υπολείμματα (άχυρο σιτηρών και ρυζιού) και κλαδέματα.
Προοπτικές αξιοποίησης και παραδείγματα καλών πρακτικών
Πολλές από τις εφαρμογές αξιοποίησης δημοτικής βιομάζας μπορούν να δημιουργήσουν μία προστιθέμενη αξία και να επιστρέψουν ανταποδοτικά πίσω στον Δήμο και τους πολίτες, όπως κατέδειξαν συγκεκριμένα παραδείγματα από την Ελλάδα και το εξωτερικό στα οποία αναφέρθηκε ο κ. Δαμάτης κατά την παρουσίασή του. Μία τέτοια καλή πρακτική συναντάται στην πόλη Helsingborg της Σουηδίας, όπου λειτουργεί υπερσύγχρονη μονάδα βιοάνθρακα (biochar) για την επεξεργασία υπολειμματικών αστικών πράσινων αποβλήτων, παρέχοντας παράλληλα θερμότητα στο τοπικό δίκτυο τηλεθέρμανσης. Διαθέτει παραγωγική δυναμικότητα περίπου 1.500 τόνους biochar ετησίως από περίπου 7.000 τόνους βιομάζας, δεσμεύοντας έτσι 3.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2), ενώ παράλληλα παρέχει περίπου 11 GWh θερμότητας. Αυτή είναι περίπου η ετήσια ζήτηση θερμότητας για 700 νοικοκυριά στο Helsingborg. Το biochar, σε συνδυασμό με επίσης παραγόμενο βιοκομπόστ, επιστρέφει σε εδαφοβελτιωτικές εφαρμογές περιαστικής γεωργίας και αστικής ανάπλασης. Η μονάδα πραγματοποιεί περιφερειακή διαχείριση αστικών κλαδεμάτων από 6 γειτονικούς Δήμους.
Ανάλογα παραδείγματα προέρχονται και από την Περιφέρεια Θεσσαλίας όπου δημοτικά κλαδέματα αξιοποιούνται σε μονάδα ηλεκτροπαραγωγής και παραγωγής πέλλετ στη Λάρισα, με ανταποδοτικότητα σε διάθεση πέλλετ προς χρήση σε κοινωνικά παντοπωλεία της πόλης, καθώς επίσης και στην Καρδίτσα, όπου με πρωτοβουλία της τοπικής Ενεργειακής Κοινότητας, ανακυκλώνονται μέσω της παραγωγής πέλλετ υπολείμματα αγροτικής βιομάζας, ξυλώδη παραπροϊόντα τοπικών πριστηρίων και περιαστικά κλαδέματα. Τα στερεά βιοκαύσιμα που παράγονται διατίθενται, μεταξύ άλλων, και μέσω σχήματος παροχής ενεργειακών υπηρεσιών (Energy Service Company – ESCO) για την προοδευτική αντικατάσταση λεβήτων ορυκτών καυσίμων από λέβητες ανανεώσιμης βιοθερμότητας σε σχολεία και δημοτικά κτίρια.
Πολυπαραγωγικά μοντέλα και ανάγκη ευθυγράμμισης φορέων χάραξης και εφαρμογής πολιτικής
Οι εφαρμογές βιομάζας, από αστικά-δημοτικά, αγροτικά, δασικά υπολείμματα μπορούν να αξιολογηθούν κατά περίπτωση, προσφέροντας λύσεις σε όλο το φάσμα της σύγχρονης κυκλικής βιοοικονομίας, παράγοντας ταυτόχρονα ανανεώσιμη βιοενέργεια, βιοπροϊόντα και βιοάνθρακα στη βάση πολυπαραγωγικών μοντέλων (Polygeneration Models).
Απαιτείται, ωστόσο ευθυγράμμιση πολλών φορέων και υπηρεσιών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης και κεντρικής κυβέρνησης (π.χ. ΥΠΕΝ – τομείς ενέργειας και περιβάλλοντος/δασικής διαχείρισης, ΥΠΑΑΤ, Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας & Κλιματικής Κρίσης, Υπουργείο Ανάπτυξης, Υπουργείο Οικονομικών, Πράσινο Ταμείο, Ένωση Περιφερειών, Κεντρική Ένωση Δήμων, κ.α.). Ο σχεδιασμός και η εκτέλεση πιλοτικών δράσεων είναι εξίσου απαραίτητος για την αξιολόγηση συνθηκών λειτουργίας και εξαγωγή συμπερασμάτων αναφορικά με την ευρύτερη εφαρμογή μοντέλων διαχείρισης όπως τα «Πράσινα Σημεία Βιομάζας».
