Η βιομηχανική συμβίωση, η ανάπτυξη δικτύου ανακύκλωσης αλλά και η εξοικονόμηση ενέργειας με αυτοπαραγωγή και χωρίς έγχυση στο δίκτυο, αποτελούν άμεσου στόχους του ΠΑΣΕΒΙΠΕ
Στις πρωτοβουλίες του ΠΑΣΕΒΙΠΕ για την προώθηση βιομηχανικής συμβίωσης στα ευρωπαϊκά πρότυπα από τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις, αναφέρθηκε ο Δρ. Πάρης Γραβουνιώτης, Αντιπρόεδρος Πανελληνίου Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανικών Περιοχών στο πλαίσιο συμμετοχής του ΠΑΣΕΒΙΠΕ στο 3ο Επενδυτικό – Επιστημονικό Forum «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο 2025», το οποίο πραγματοποιήθηκε με την ενεργό συνεργασία του ΥΠΕΝ και σημαντικών βιομηχανικών και επιστημονικών φορέων.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο κ. Γραβουνιώτης, «η βιομηχανική συμβίωση δεν είναι μόνο ένα περιβαλλοντικό ζητούμενο αλλά αναπτυξιακή ανάγκη και στρατηγικό εργαλείο για το μέλλον της ελληνικής μεταποίησης». Αυτό σημαίνει στην πράξη, ότι η παραγωγή των αποβλήτων μειώνεται καθώς τα απορρίμματα και τα απόβλητα μιας επιχείρησης αποτελούν πρώτη ύλη για μια άλλη. «Παράλληλα», τόνισε, «οραματιζόμαστε την ανάπτυξη του δικτύου ανακύκλωσης αλλά και την εξοικονόμηση ενέργειας με αυτοπαραγωγή και χωρίς έγχυση στο δίκτυο».
«Οργανικό» δίκτυο ανακύκλωσης εντός ΒΙ.ΠΕ.
Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο του ΠΑΣΕΒΙΠΕ, οι ΒΙ.ΠΕ., ως χώροι υποδοχής πολλών επιχειρήσεων, επιβαρύνονται με τη δράση τους στο περιβάλλον και οφείλουν να δίνουν βαρύτητα στη διαχείριση των αποβλήτων τους. Για το λόγο αυτό, οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις προτείνουν, ένα σύστημα διαχείρισης αποβλήτων στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης και της κυκλικής οικονομίας, εναρμονισμένο και αναπόσπαστο μέρος του ΕΣΔΑ (Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης Αποβλήτων), που ικανοποιεί παράλληλα και τις ανάγκες των εγκαταστάσεων της βιομηχανίας, σε συνεργασία με την Πολιτεία και τους εμπλεκόμενους φορείς.
Ως πρώτο βήμα ενδιάμεσων δράσεων, είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός οργανωμένου «οργανικού» δικτύου ανακύκλωσης, εντός των Βιομηχανικών Περιοχών (ΒΙ.ΠΕ.)., προκειμένου να αναπτυχθούν υγιείς, ακηδεμόνευτες συνέργειες εμπορικού ενδιαφέροντος για τη χρήση των υποπροϊόντων ή τη συνέργεια μεταξύ πόρων. Η διασφάλιση της επιτυχίας του εγχειρήματος έγκειται στη γεωγραφική εγγύτητα των μονάδων, οι οποίες συνεργάζονται μέσα στο ίδιο δίκτυο και θα διαχειρίζονται από κοινού διάφορους πόρους.
Στα ευρωπαϊκά πρότυπα
Ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ επεξεργάζεται ήδη πρωτοβουλίες βιομηχανικής συμβίωσης στα ευρωπαϊκά πρότυπα, που θα διευκολύνουν τις επιχειρήσεις των πάρκων στην εύρεση νέων δραστηριοτήτων, οι οποίες θα μπορούν να ενισχύσουν την περιβαλλοντική και οικονομική τους επίδοση. Θα προτείνει επίσης, δράσεις ανά ΒΙ.ΠΕ. για τη μείωση των συνολικών ενεργειακών τους αναγκών στο ίδιο πλαίσιο βιομηχανικής συμβίωσης. Ήδη , με παρέμβαση και προτροπή του ΠΑΣΕΒΙΠΕ έχει γίνει επεξεργασία της πρότασης αξιοποίησης μικροδικτύων εντός των επιχειρηματικών πάρκων προς αρμόδιους φορείς και τον ΔΕΔΔΗΕ.
Ένα Πρότυπο Παράδειγμα Βιομηχανικής Συμβίωσης
Πρότυπο παράδειγμα Βιομηχανικής Συμβίωσης αποτελεί το επιχειρηματικό πάρκο Κάλουντμποργκ της Δανίας, όπου έχουν συνεργαστεί 8 επιχειρήσεις και εμπλέκονται σε 50 συμβιωτικές συναλλαγές.
Οι βασικοί συντελεστές, μεταξύ άλλων, είναι ένα μεγάλο εργοστάσιο παραγωγής ρεύματος, μια μεγάλη επιχείρηση παραγωγής γυψοσανίδων, ένα διυλιστήριο πετρελαίου (η Statoil που υπήρξε το έναυσμα της συμβίωσης το 1973), μια εταιρεία ανακύκλωσης υλικών και αποκατάστασης εδάφους, μια επιχείρηση διαχείρισης αποβλήτων, ο δήμος του Κάλουντμποργκ, και άλλοι μικρότεροι χρήστες οι οποίοι εκμεταλλεύονται την ενέργεια, τα υποπροϊόντα και τις ανταλλαγές υλικών.
Ενδεικτικά, το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας παρέχει ατμό στο διυλιστήριο πετρελαίου, στη φαρμακευτική μονάδα και στη μονάδα βιοτεχνολογίας, ενώ παράλληλα παρέχει θέρμανση στην πόλη του Κάλουντμποργκ και σε ιχθυοτροφεία. Το διυλιστήριο παρέχει αέριο καύσιμο, καθώς και υδάτινους πόρους, κάποιοι από τους οποίους προέρχονται από διαχείριση λυμάτων. Το νερό ψύξης που παρέχεται, χρησιμοποιείται για την παραγωγή ατμού και ηλεκτρισμού, καθώς και για τη διαδικασία της αποθείωσης. Από αυτή τη διαδικασία προκύπτει η πρώτη ύλη, που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία γυψοσανίδων και μάλιστα καλύπτει σχεδόν το 100% των αναγκών της. Η εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων ανακυκλώνει το 80% των απορριμμάτων που συλλέγει και αυτά χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη σε χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, καθώς και κατασκευαστικά υλικά. Ακόμη, αποτεφρώνει τα σκουπίδια των νοικοκυριών παρέχοντάς τους ηλεκτρισμό και θερμότητα μέσω συμπαραγωγής CHP.
Προκλήσεις στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τα παραδείγματα βιομηχανικής συμβίωσης είναι ελάχιστα σε απευθείας συναλλαγές, καθώς είναι ελλιπής η συμβατική εμπειρία, συχνά ασαφές το θεσμικό πλαίσιο, ενώ όπως έχει παρατηρήσει ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ, ακόμα και εντός των πάρκων δεν υπάρχει επικοινωνιακή συνοχή μεταξύ των επιχειρήσεων.
Κατά περίπτωση, το θεσμικό πλαίσιο 4982/22 που διέπει τα επιχειρηματικά πάρκα αποτελεί τροχοπέδη, καθώς παρέχει υπερεξουσίες στον Φορέα Διαχείρισης των περισσοτέρων ΒΙ.ΠΕ. και συχνά τίθενται νομοθετικής ή κερδοσκοπικής φύσης εμπόδια για την απευθείας συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων. Αυτή είναι η σημαντικότερη πρόκληση για τα παραπάνω, καθώς ο διαχειριστής αμείβεται για υπηρεσίες που αναγκαστικά οφείλουν να λαμβάνουν οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις, οπότε η βιομηχανική συμβίωση μπορεί να αποτελεί χαμένο έσοδο για τους διαχειριστές, όπως για παράδειγμα στην επαναχρησιμοποίηση ρευμάτων ύδατος ή τη μείωση των υγρών αποβλήτων. Δεν υπάρχει κίνητρο εκ του νόμου να εξοικονομεί ο διαχειριστής εκ μέρους των χρηστών, καθώς εξοικονόμηση σημαίνει μειωμένη αμοιβή, ενώ άλλες φορές ζητά τέλη διέλευσης για συνέργειες όπου απαιτούνται τοπικά δίκτυα. Η αυτοδιαχείριση των πάρκων, όπου οι χρήστες είναι μέτοχοι και έχει ως γνώμονα την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, ουσιαστικά δεν είναι πλέον δυνατή, παρά τα επιτυχημένα ελληνικά παραδείγματα.
Δυνατότητες
Παρόλα αυτά, οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις, στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας, έχουν δυνατότητες οι οποίες μπορούν πλήρως να αξιοποιηθούν με τη συνεργασία του ΥΠΕΝ (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας) και των αρμόδιων φορέων.
Σημειώνεται ότι ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ είναι ένας επαγγελματικός φορέας που ιδρύθηκε το 2016 από 22 ιδρυτικά μέλη, τοπικούς συνδέσμους και μεμονωμένα μέλη, και εκπροσωπεί άμεσα ή έμμεσα περίπου δύο χιλιάδες εγκατεστημένες επιχειρήσεις στα επιχειρηματικά πάρκα. Ο κύριος στόχος του είναι η προάσπιση των κοινών συμφερόντων και η επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας. Ο σύνδεσμος δραστηριοποιείται σε θέματα που αφορούν τις υποδομές, τη διαχείριση και την ανάπτυξη των ΒΙ.ΠΕ., προωθώντας πρωτοβουλίες για τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ στο πλαίσιο του 3ου Επενδυτικού –Επιστημονικού Forum «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων Βιομάζα – Βιομεθάνιο 2025» συμμετείχε στους συνεργαζόμενους φορείς από κοινού με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων Ανακύκλωσης και Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων – ΣΕΠΑΝ, τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Αττικής και Πειραιώς – ΣΒΑΠ και τον Ελληνικό Σύνδεσμο Παραγωγών Βιοαερίου – ΕΣΠΑΒ
Επιστημονικοί Εταίροι της εκδήλωσης ήταν το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας – ΚΑΠΕ, η Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων – ΕΕΔΣΑ και η Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης Βιομάζας – ΕΛΕΑΒΙΟΜ.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε, όπως κάθε χρόνο, με τη συνεργασία της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΚΑΠΕ, του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, της ΡΑΑΕΥ, Περιφερειών, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και επιχειρηματικών φορέων.
