«Μπροστάρης» της ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων η ΔΕΗ, η οποία έχει ήδη έτοιμο το πρώτο πρότζεκτ στην Κοζάνη
«Κλείδωσαν» οριστικά οι έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων από το ΥΠΕΝ, με το μεγάλο πλέον ζητούμενο να εντοπίζεται κυρίως στο πώς θα ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση των πολιτών. Μετά από τέσσερα χρόνια σταδιακής ωρίμανσης και μελετών έχουν επιβεβαιωθεί οι ακριβείς ανάγκες που θα πρέπει να καλύψουν οι συγκεκριμένες μονάδες, έχει ξεκαθαριστεί το θέμα της χωροθέτησης και έχουν προσδιοριστεί οι βέλτιστες τεχνολογίες που θα ακολουθηθούν. H προσέγγιση του ΥΠΕΝ, είναι, ότι η ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων (Waste-to-Energy, WtE) αποτελεί αναγκαία, ρεαλιστική και δοκιμασμένη εδώ και χρόνια ευρωπαϊκή πρακτική ως μέρος μιας ολιστικής προσέγγισης για την ορθολογική διαχείριση των αποβλήτων.
Με «μπροστάρη» τη ΔΕΗ
Οι μονάδες που θα υλοποιηθούν με βάση και τον αρχικό σχεδιασμό είναι έξι συνολικά, με «μπροστάρη» τη ΔΕΗ, η οποία έχει ήδη προετοιμάσει με μεγάλη μυστικότητα το πρώτο πρότζεκτ για την πρώτη και μεγαλύτερη μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων στην Ελλάδα, που θα δημιουργηθεί στην Κοζάνη καλύπτοντας Κεντρική Μακεδονία, Δυτική Μακεδονία, Ήπειρο, Θεσσαλία και Κέρκυρα. Θα δέχεται 290.000 τόνους απορριμμάτων.
Οι υπόλοιπες πέντε μονάδες, προβλέπεται να χωροθετηθούν στη Ροδόπη, καλύπτοντας όλη την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, στην κεντρική Πελοπόννησο, στη Βοιωτία, στην Αττική και στο Ηράκλειο.
Η προσπάθεια για την εύλογη επιβάρυνση των πολιτών
Το μεγάλο πάντως θέμα που αντιμετωπίζει το ΥΠΕΝ είναι, να επιμεριστεί το κόστος των μονάδων με τέτοιο τρόπο ώστε η επιβάρυνση των πολιτών που θα προκύψει από την κατασκευή των μονάδων να είναι εύλογη.
Σύμφωνα και με τα σχετικά στοιχεία της μελέτης του ΥΠΕΝ, που παρουσιάστηκε στο Δεύτερο Συνέδριο Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο της Α Energy, λόγω του υψηλού CAPEX των μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης και της δυσκολίας ανεύρεσης κοινοτικής χρηματοδότησης (δεν ευνοείται η καύση αφού δεν εντάσσεται στο σχετικό taxonomy της Ε. Επιτροπής), τα έσοδά τους μονάδων πρέπει να προέρχονται από ένα συνδυασμό υψηλών σχετικά gate fees (από τη διάθεση του SRF/RDF των ΜΑΑ) και πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας.
Δεδομένου ότι οι έξι μονάδες θα κατασκευαστούν στο πλαίσιο σύμπραξης με τον ιδιωτικό τομέα και τα κεφάλαια των επενδυτών θα πρέπει να ανακτηθούν μέσα σε έναν εύλογο χρόνο ενδέχεται να επιβαρυνθεί σημαντικά το κόστος διαχείρισης απορριμμάτων (και για τη μεταφορά και για την καύση του υπολείμματος).
Τίθενται επομένως επιτακτικά τα παρακάτω ερωτήματα:
Με ποιες τιμές θα πωλούν στο δίκτυο οι Μονάδες Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων; Κι ακόμα, θα αυξηθεί το gate fee; Θα ληφθεί υπόψη η απόλυτη προτεραιότητα των μονάδων και η πρόσβαση στο Δίκτυο, χωρίς καμία περικοπή; Σε περίπτωση απώλειας εσόδων από τις μη-πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας, το κόστος θα μετακυλήσει τελικά στο gate fee, άρα στον Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων – ΦοΔΣΑ και στους δημότες;
Ο ρόλος της ΡΑΑΕΥ
Δεδομένου ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρο πλαίσιο τιμολόγησης της παραγόμενης ενέργειας από την αξιοποίηση αποβλήτων, η ΡΑΑΕΥ (Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων), στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, θα πρέπει να διαμορφώσει άποψη για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτής της έλλειψης.
Ήδη τα παραπάνω ερωτήματα, από τα οποία θα εξαρτηθεί και η οικονομική βιωσιμότητα των επικείμενων Μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων, καλείται να τα απαντήσει μελέτη που ήδη ανέθεσε σε εξωτερικό της συνεργάτη, η ΡΑΑΕΥ.
Θέματα που επίσης πρέπει να επιλυθούν σε ρυθμιστικό-κανονιστικό επίπεδο, ενόψει των Μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης είναι: Αν θα υπάρχει απόλυτη προτεραιότητα των μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης και πρόσβαση στο Δίκτυο, χωρίς καμία περικοπή, καθώς πρώτιστα αποτελούν έργα διαχείρισης αποβλήτων (υποχρέωση) και δευτερευόντως ως έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (δυνατότητα). Επιπρόσθετα, τα έργα αυτά δεν είναι δυνατόν να υπόκεινται σε διακοπές λειτουργίας για τεχνικούς λόγους.
Πάντως, στο δεύτερο φόρουμ για την ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων της Α Energy, επισημάνθηκε η ανάγκη να μην αυξηθεί το κόστος για τους πολίτες! Μάλιστα, καταγράφηκαν προτάσεις συγκράτησης του κόστους στο πλαίσιο κυρίως της βιομηχανικής συμβίωσης, οι οποίες όμως θα διασφαλίζουν ταυτόχρονα και τη βιωσιμότητα των μονάδων.
Επισημάνθηκε επίσης, ότι θα πρέπει να δημιουργούνται συνθήκες συνεχούς και αδιάλειπτης λειτουργίας των γραμμών αυτών (π.χ. λειτουργία σε δύο παράλληλες γραμμές, μικρότερης δυναμικότητας) να αναπτυχθούν δίκτυα τηλεψύξης (παροχές στην τοπική κοινωνία) και να αναζητηθούν και πηγές πρόσθετων εσόδων (π.χ. ανάκτηση μετάλλων από την τέφρα πυθμένα).
Σε κάθε περίπτωση, ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα, τόσο για την ανάπτυξη των μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης, όσο και συνολικότερα στον τομέα των βιοαποβλήτων, διαγράφεται καθοριστικός με την επιτυχία του εγχειρήματος της ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο της τιμολόγησης, αλλά και από το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, το οποίο, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια την καύση απορριμμάτων έχει αντιμετωπιστεί με επιτυχία λόγω των πολύ προηγμένων τεχνολογιών.
