A-Energy Newsroom
Σε διαφορετικές ταχύτητες κινούνται δύο σημαντικά έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων με επίκεντρο την Ελλάδα. Το GRITA 2, η δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας Ιταλίας, περνά στο επόμενο στάδιο με τις έρευνες βυθού να προγραμματίζονται για τον Ιανουάριο του 2027. Την ίδια στιγμή, ο Great Sea Interconnector (GSI), το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, βρίσκεται σε κρίσιμη φάση, καθώς το υπόλοιπο των θαλάσσιων ερευνών στο σκέλος Ελλάδας Κύπρου δεν έχει ακόμη επανεκκινήσει.
Η νέα φάση του GSI προχωρά με ενισχυμένη γαλλική συμμετοχή. Η Meridiam έχει αποκτήσει το 66% της εταιρείας του έργου, ενώ η Nexans συμμετέχει στο καλωδιακό σκέλος και έχει υπογραφεί συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις εργασίες θαλάσσιων ερευνών. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτή η γεωπολιτική διάσταση του έργου λόγω των διαφορετικών θέσεων Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
GRITA 2: Σαφής οδικός χάρτης για τη νέα διασύνδεση με την Ιταλία
Το GRITA 2 αφορά μια νέα ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας Ιταλίας ισχύος 1.000 MW, η οποία θα λειτουργεί παράλληλα με την υφιστάμενη διασύνδεση των δύο χωρών. Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, το έργο έχει μήκος περίπου 293 χιλιόμετρα, μέγιστο βάθος πόντισης 1.400 μέτρα και εκτιμώμενο προϋπολογισμό 1,9 δισ. ευρώ. Θα συνδέει τη νέα εγκατάσταση στη Θεσπρωτία με τον υποσταθμό της Galatina στην Ιταλία.
Ο ΑΔΜΗΕ και η ιταλική Terna υπέγραψαν τον Μάιο του 2025 Μνημόνιο Συνεργασίας για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη της νέας διασύνδεσης. Το GRITA 2 περιλαμβάνεται από τον Δεκέμβριο του 2025 στον δεύτερο ενωσιακό κατάλογο Έργων Κοινού και Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος.
Το επόμενο συγκεκριμένο ορόσημο είναι οι έρευνες του θαλάσσιου πυθμένα. Σύμφωνα με τις τελευταίες δηλώσεις του ΑΔΜΗΕ, η ανάδειξη του αναδόχου βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο οι έρευνες να ξεκινήσουν τον Ιανουάριο του 2027. Ο υφιστάμενος οδικός χάρτης προβλέπει για το 2028 τον σχεδιασμό, τις αδειοδοτήσεις και την προετοιμασία των συμβάσεων EPC, με στόχο την ολοκλήρωση και τη θέση σε λειτουργία το 2033.
Η νέα γραμμή θα αυξήσει κατά 1 GW τη μεταφορική ικανότητα μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας και θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς την υφιστάμενη διασύνδεση. Ο ΑΔΜΗΕ επισημαίνει ότι η δεύτερη σύνδεση θα αυξήσει τις δυνατότητες μεταφοράς και την αξιοπιστία των διασυνοριακών ανταλλαγών, ενώ θα υποστηρίξει την περαιτέρω ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
GSI: Ελλάδα, Κύπρος και στη συνέχεια Ισραήλ
Ο Great Sea Interconnector σχεδιάζεται ως ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, συνολικού μήκους περίπου 1.208 χιλιομέτρων, ισχύος 1.000 MW και μέγιστου βάθους πόντισης περίπου 3.000 μέτρων.
Η πρώτη φάση αφορά το σκέλος Ελλάδας Κύπρου, μήκους περίπου 898 χιλιομέτρων, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο των σημερινών εξελίξεων. Το συγκεκριμένο τμήμα έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους περίπου 657 εκατ. ευρώ μέσω του Connecting Europe Facility. Το δεύτερο σκέλος αφορά τη διασύνδεση Κύπρου Ισραήλ.
Για τη διασύνδεση Κύπρου Ισραήλ, ο ΑΔΜΗΕ υπέβαλε τον Αύγουστο του 2026 αίτημα επενδυτικής έγκρισης στις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών. Το τμήμα αυτό προβλέπεται να έχει υπεράκτιο μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, με βάθη πόντισης μεταξύ 2.200 και 2.400 μέτρων. Μετά την ολοκλήρωση της ρυθμιστικής διαδικασίας και τη συμφωνία των δύο χωρών, προβλέπεται η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης.
Έτσι, η σημερινή γεωπολιτική εκκρεμότητα αφορά κυρίως το σκέλος Ελλάδας Κύπρου, το οποίο αποτελεί την πρώτη φάση της ευρύτερης διασύνδεσης προς το Ισραήλ.
Οι έρευνες έχουν προχωρήσει, αλλά το υπόλοιπο δεν έχει ακόμη επανεκκινήσει
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση ως προς την κατάσταση των ερευνών. Δεν είναι ακριβές να ειπωθεί ότι «δεν έχουν γίνει έρευνες» στον GSI. Σημαντικό μέρος της απαιτούμενης βυθομετρικής έρευνας έχει ήδη πραγματοποιηθεί.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί και αποδίδονται στον ΑΔΜΗΕ, περίπου 60% των ερευνών βυθού έχει ολοκληρωθεί, ενώ απομένει περίπου 40%. Το υπόλοιπο αφορά σε μεγάλο βαθμό περιοχές όπου υπάρχουν διαφορετικές ελληνικές και τουρκικές θέσεις για τα θαλάσσια δικαιώματα.
Η χαρτογράφηση της όδευσης ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2024. Η ευρύτερη διαδικασία ανεστάλη ουσιαστικά το καλοκαίρι του ίδιου έτους, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρενέβησαν στην περιοχή όπου επιχειρούσε το ιταλικής σημαίας ερευνητικό Ievoli Relume. Περιορισμένες επακόλουθες προσπάθειες χαρτογράφησης πραγματοποιήθηκαν αργότερα το 2024, όμως το ευρύτερο ερευνητικό έργο παρέμεινε σε εκκρεμότητα.
Το κρίσιμο επομένως σήμερα είναι ότι το υπόλοιπο των απαιτούμενων ερευνών δεν έχει ακόμη επανεκκινήσει.
Στις 5 Αυγούστου 2026 υπογράφηκε τριμερής συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις εργασίες θαλάσσιων ερευνών, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να χαρακτηρίζει την ολοκλήρωσή τους πρώτη προτεραιότητα για τη νέα φάση του έργου. Την ίδια ημέρα επισημοποιήθηκε και η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου της GSI.
Ενισχύεται η γαλλική παρουσία στην επανεκκίνηση
Η νέα φάση του GSI έχει ισχυρότερη γαλλική παρουσία. Η Meridiam κατέχει πλέον το 66% της εταιρείας του έργου, ενώ η Nexans έχει αναλάβει το καλωδιακό έργο και συμμετέχει στη συμφωνία για τις θαλάσσιες έρευνες.
Παράλληλα, σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, για τον νέο γύρο ερευνών προετοιμάζεται ερευνητικό πλοίο υπό γαλλική σημαία. Δημοσίευμα του KNEWS αναφέρει ότι Αθήνα και Παρίσι έχουν συμφωνήσει τη διατύπωση της ενημέρωσης προς τα παράκτια κράτη για την επανέναρξη των εργασιών. Η σχετική ενημέρωση θα περιγράφει το πλοίο, τις περιοχές και τη διάρκεια των ερευνών.
Το ακριβές χρονοδιάγραμμα δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί ως οριστική ημερομηνία. Στις 31 Αυγούστου ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει ότι η επανεκκίνηση θα μπορούσε να γίνει μέσα στους επόμενους μήνες και πιθανώς πριν από το τέλος του 2026. Νεότερες πληροφορίες έχουν αναφέρει τον Οκτώβριο ως πιθανό χρονικό σημείο για την έκδοση της σχετικής NAVTEX, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης των ερευνών.
Η ελληνική θέση είναι ότι η ενημέρωση των γειτονικών κρατών και η έκδοση NAVTEX δεν συνιστούν διαδικασία λήψης άδειας από την Τουρκία. Ο Γεραπετρίτης έχει δηλώσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου.
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι διαφορετικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες
Η γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τις διαφορετικές θέσεις Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι τμήματα της περιοχής όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες εμπίπτουν σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες διεκδικεί δικαιώματα και έχει ζητήσει προηγούμενη ενημέρωση και συνεννόηση πριν από την έναρξη εργασιών. Σύμφωνα με την τουρκική θέση, όταν σχεδιάζονται έρευνες ή εργασίες σε περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα κυριαρχικά της δικαιώματα και στη δικαιοδοσία της, το κράτος σημαίας του ερευνητικού πλοίου θα πρέπει να επικοινωνεί προηγουμένως με την Τουρκία.
Στο πλαίσιο αυτό βρίσκεται και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η Αθήνα το χαρακτηρίζει «παράνομο, ανυπόστατο και άκυρο», υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Πρόκειται για την επίσημη ελληνική θέση, την οποία το υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε και τον Ιούνιο του 2026.
Οι διαφορετικές θέσεις των δύο χωρών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών αποτελούν το βασικό υπόβαθρο της αντιπαράθεσης γύρω από τις έρευνες του GSI.
Δεν έχει αποφασιστεί αλλαγή της όδευσης
Το ζήτημα της όδευσης του καλωδίου βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο δημοσιευμάτων. Στις 29 Σεπτεμβρίου η «Καθημερινή» δημοσίευσε πληροφορίες για συζητήσεις σχετικά με πιθανή περιορισμένη μετατόπιση της πορείας προς βορρά.
Ωστόσο, η πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώθηκε από την ελληνική κυβέρνηση. Την ίδια ημέρα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι τα δημοσιεύματα περί αλλαγής της όδευσης του GSI είναι «απολύτως ανακριβή». Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι δεν υπάρχει λόγος επαναχάραξης της διαδρομής και ότι η έρευνα και η πόντιση του καλωδίου θα γίνουν με τον σχεδιασμό της αναδόχου εταιρείας.
Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει σήμερα επιβεβαιωμένη απόφαση αλλαγής της όδευσης του GSI. Το ζήτημα παραμένει αντικείμενο δημοσιευμάτων και πολιτικών τοποθετήσεων, αλλά ο κυβερνητικός σχεδιασμός που έχει δημοσιοποιηθεί δεν περιλαμβάνει αλλαγή της διαδρομής.
Το επόμενο ορόσημο για τον GSI
Ο GSI βρίσκεται πλέον σε νέα φάση, με τη Meridiam να κατέχει το 66% της εταιρείας, τη συμφωνία ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες και την παράλληλη προώθηση της επενδυτικής διαδικασίας για το σκέλος Κύπρου Ισραήλ.
Το άμεσο ορόσημο παραμένει η επανεκκίνηση και ολοκλήρωση του υπόλοιπου των θαλάσσιων ερευνών στο σκέλος Ελλάδας Κύπρου. Η διαδικασία αυτή αποτελεί το επόμενο κρίσιμο βήμα για την προώθηση του έργου, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες περιοχές όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες.
Το GRITA 2, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται σε σαφώς προσδιορισμένη φάση ωρίμανσης. Οι έρευνες βυθού προγραμματίζονται για τον Ιανουάριο του 2027, ενώ ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί ως ορίζοντα ολοκλήρωσης και θέσης σε λειτουργία το 2033.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει δύο διαφορετικά στάδια ωρίμανσης: το GRITA 2 περνά στο επόμενο τεχνικό βήμα με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ενώ ο GSI βρίσκεται στη διαδικασία επανεκκίνησης των εκκρεμών θαλάσσιων ερευνών στο σκέλος Ελλάδας Κύπρου, με το έργο να εξακολουθεί να εξελίσσεται παράλληλα με τις γεωπολιτικές διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο.
