Επιτάχυνση των επενδύσεων σε μπαταρίες και δίκτυα, μέτρα εξοικονόμησης και αυτοπαραγωγής, μείωση ρευματοκλοπών και ληξιπρόθεσμων οφειλών, περιλαμβάνονται στον Οδικό Χάρτη που παρουσίασε αναλυτικά το ΥΠΕΝ

Σε μέτρα συνολικού ύψους 5 δισ. ευρώ ποντάρει το ΥΠΕΝ, προκειμένου να καταφέρει να μειώσει το ενεργειακό κόστος κατά 30% μέσα σε τρία χρόνια. Η επιτάχυνση των επενδύσεων σε μπαταρίες και δίκτυα, μέτρα εξοικονόμησης και αυτοπαραγωγής, μείωση ρευματοκλοπών και ληξιπρόθεσμων οφειλών, περιλαμβάνονται στον Οδικό Χάρτη που παρουσίασε αναλυτικά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, εξειδικεύοντας τις σχετικές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Όπως δήλωσε σχετικά ο υπουργός ΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου, από μια περίοδο σταθερή παλαιότερα στη λιανική ρεύματος, έχουμε μια αύξηση σχεδόν 50% από το 2019, όπως δηλαδή είναι και ο ευρωπαϊκός μέσος όρος.

Στόχος των μέτρων είναι η επαναφορά των τιμών στα επίπεδα προ της κρίσης μέσα σε τρία χρόνια. Τα μέτρα αφορούν ουσιαστικά έναν Οδικό Χάρτη που περιλαμβάνει όλες τις πτυχές που επηρεάζουν το κόστος, δηλαδή χονδρική, ευστάθεια συστήματος, χρεώσεις δικτύου, επιδοτήσεις ΑΠΕ, ευάλωτοι, προμήθεια, φόροι. Το κόστος για τον καταναλωτή για όλα τα παραπάνω έφτασε στα 23,7 λεπτά το Β’ εξάμηνο του 2025, με τη χονδρική αγορά ενέργειας να διαμορφώνεται το αντίστοιχο διάστημα σε επίπεδα της τάξης των 70 ευρώ/MWh. Προς αυτή την κατεύθυνση, υπάρχουν διαθέσιμα τρία χρηματοδοτικά εργαλεία που συγκεντρώνουν συνολικά κεφάλαια 5 δισ. ευρώ: Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών με 2,3 δισ. ευρώ και η Ρήτρα Διαφυγής με 600+ εκατ. ευρώ. Σημειώνεται πάντως, όπως προέκυψε και από την παρουσίαση των μέτρων, ότι τα αποτελέσματα του Οδικού Χάρτη και όλων αυτών των μέτρων δεν είναι δυνατόν να έχουν εγγυημένο αποτέλεσμα, λόγω απρόβλεπτων παραγόντων, πολέμων και γεωπολιτικών συνθηκών.

Το πλάνο που παρουσίασε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

1. Περισσότερες ΑΠΕ στο πλαίσιο του νέου χωροταξικού

Οι ΑΠΕ έχει αποδειχτεί ότι μειώνουν σημαντικά τη χονδρική του ρεύματος και επιτρέπουν στη χώρα μας να έχει χαμηλότερες τιμές από την υπόλοιπη περιοχή. Μέσω του νέου χωροταξικού, θα συνεχιστεί η ανάπτυξή τους.

2. Επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας με στόχο τα 5-7 GW στην αποθήκευση ως το 2030 με νέους διαγωνισμούς

Επιταχύνεται η αποθήκευση ενέργειας, καθώς μπορεί να προσφέρει εφεδρείες και εξισορρόπηση των ΑΠΕ έναντι χαμηλότερου κόστους. Στόχος του ΥΠΕΝ είναι μέχρι το τέλος του 2026 οι εγκαταστάσεις να φτάσουν το 1 γιγαβάτ, το 2027 τα 1,5 γιγαβάτ, το 2028 τα 3-4 γιγαβάτ και μέχρι τα τέλη του 2030 τα 5-7 γιγαβάτ. Η επίσπευση των σχετικών διαγωνισμών θα γίνει με αξιοποίηση 400 εκατ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και 200 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της Ρήτρας Διαφυγής.

Σε ό,τι αφορά τα 200 εκατ. ευρώ από τη Ρήτρα Διαφυγής, θα κατανεμηθούν ως εξής:

• Προβλέπονται 50 εκατ. ευρώ για τις παροχές ΟΤΑ και 50 εκατ. ευρώ για την αυτοκατανάλωση σε μη οικιακούς καταναλωτές. Θα γίνει ξεχωριστή πρόσκληση προς τις επιχειρήσεις και ξεχωριστή για τους ΟΤΑ για αποθήκευση με ή χωρίς φ/β.
• Θα προχωρήσουν επίσης διαγωνισμοί για μεγάλα έργα με 50 εκατ. ευρώ για εγκατάσταση μπαταριών σε ΑΠΕ και 50 εκατ. ευρώ για standalone μονάδες.

3. Διασυνδέσεις, νησιά και ΥΚΩ

Το Ταμείο Απανθρακοποίησης θα διαθέσει κονδύλια ύψους 1,1 δισ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και υποδομές στα νησιά, 200 εκατ. ευρώ για φράγματα-ταμιευτήρες, 970 εκατ. για ΑΠΕ με αποθήκευση με έμφαση στην αυτοκατανάλωση, όπως και 56 εκατ. για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Για έργα ΑΠΕ στα νησιά, προβλέπονται 476 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων ισχύος 316 MW με δυνατότητα αποθήκευσης 295 MW. Οι δικαιούχοι θα είναι κατοικίες, ιδιωτικά και δημόσια κτήρια του τριτογενούς τομέα, πάροχοι ύδρευσης, αγρότες και αεροδρόμια. Προβλέπεται ενίσχυση από 32% έως 54% αναλόγως της κατηγορίας.

Επίσης, θα υπάρξει πρόβλεψη στον προϋπολογισμό για συνολική μείωση της τάξης των 200 εκατ. ευρώ στους λογαριασμούς ΥΚΩ, προκειμένου να μειωθούν 50% οι σχετικές χρεώσεις από τις αρχές του 2027 για τους οικιακούς καταναλωτές.

4. Ρευματοκλοπές, ληξιπρόθεσμα και σταθερά τιμολόγια

Θα συνεχιστεί η μείωση των ρευματοκλοπών μέσω των έξυπνων μετρητών, καθώς τα 2/3 της κατανάλωσης έχουν μπει ήδη στην τηλεμέτρηση. Όπως εκτιμά το ΥΠΕΝ, οι ρευματοκλοπές κοστίζουν 450 εκατ. ευρώ ετησίως στους συνεπείς καταναλωτές και η περαιτέρω μείωσή τους θα συμβάλλει σημαντικά στη μείωση και της τελικής τιμής του ρεύματος. Το ίδιο ισχύει και για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Έμφαση δίνει επίσης το ΥΠΕΝ και στα σταθερά μπλε τιμολόγια, θεωρώντας πολύ θετική την πρωτοβουλία της ΔΕΗ για την προσφορά ανταγωνιστικού μπλε τιμολογίου.

5. Εξοικονόμηση ενέργειας νοικοκυριά και δημόσιος τομέας

Μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου θα διατεθούν 2,1 δισ. ευρώ σε προγράμματα Εξοικονόμησης. Από αυτά, κονδύλι 1,7 δισ. θα διατεθεί για αναβάθμιση κατοικιών και αλλαγή θέρμανσης και θερμοσιφώνων, δωρεάν πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης σε 200.000 νοικοκυριά, δημιουργία μητρώου ενεργειακής στήριξης για δικαιούχους του κοινωνικού ταμείου, αύξηση επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους και one stop shop για ενημέρωση και συμβουλές προς ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Όπως αναφέρθηκε από την ηγεσία του ΥΠΕΝ, μέχρι σήμερα διατέθηκαν 1,6 δισ. ευρώ σε 260.000 δικαιούχους μέσω των διαφόρων προγραμμάτων εξοικονόμησης.

Αντλίες θερμότητας

Στο πλαίσιο της χρηματοδότησης από τη Ρήτρα Διαφυγής, θα προχωρήσουν προγράμματα για 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η επιδότηση θα φτάνει στο 50% για αγορά αντλίας θερμότητας και στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Ειδικά για τις περιοχές της ενεργειακής μετάβασης (Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη), προβλέπονται 49,8 εκατ. ευρώ σε 10.000 δικαιούχους, με την επιδότηση στο 60%. Τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας σε δημόσια κτίρια και σχολεία «Ηλέκτρα» και «Φοίβος», τα οποία δεν υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, θα υλοποιηθούν τελικά από τα κονδύλια της Ρήτρας Διαφυγής. Το ύψος τους ανέρχεται σε 160 εκατ. ευρώ.

6. Νέο θεσμικό πλαίσιο στην αυτοκατανάλωση – Χωρίς έγχυση στα δίκτυα

Θα υπάρξει τέλος νέο θεσμικό πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση. Μεταξύ άλλων προβλέπει εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση στο δίκτυο. Για τους ΟΤΑ το όφελος θα πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση στο λογαριασμό. Επιπλέον, θα επιτρέπεται η εγκατάσταση σταθμών αυτοκατανάλωσης από τρίτο πρόσωπο και η ανάπτυξη συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών. Τέλος, θα τεθούν οι κανόνες για τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι με ισχύ έως 800 W.