Η μετάβαση της Ελλάδας προς ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο κυκλικής οικονομίας επιταχύνεται, με την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων και την ανάπτυξη του βιομεθανίου να αναδεικνύονται σε βασικούς πυλώνες του νέου ενεργειακού σχεδιασμού.
Στο επίκεντρο της πρόσφατης θεματικής εκδήλωσης της ΡΑΑΕΥ βρέθηκε ο σχεδιασμός για τις έξι νέες μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων, αλλά και οι ρυθμιστικές και επενδυτικές προκλήσεις που συνοδεύουν τη μετάβαση από την ταφή προς την ανάκτηση ενέργειας από το υπολειμματικό κλάσμα των αποβλήτων.
Στην τελική ευθεία η ΣΜΠΕ για τις έξι μονάδες
Όπως παρουσιάστηκε, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στην ολοκλήρωση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το δίκτυο των έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης, συνολικής δυναμικότητας περίπου 1,18 εκατ. τόνων ετησίως.
Σύμφωνα με τα δεδομένα του σχεδιασμού, οι μονάδες θα τροφοδοτούνται αποκλειστικά από υπολείμματα μετά την ανακύκλωση και από δευτερογενή καύσιμα που παράγονται σε μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων, με στόχο τη δραστική μείωση της ταφής και την ενεργειακή αξιοποίηση του μη ανακυκλώσιμου κλάσματος.
Ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος, ανέφερε ότι η ΣΜΠΕ βρίσκεται στην τελική φάση, με σημαντικό μέρος των παρατηρήσεων της αγοράς να έχει ενσωματωθεί, ενώ υπογράμμισε ότι το έργο αποτελεί κεντρικό άξονα της εθνικής στρατηγικής για την κυκλική οικονομία.
Ρυθμιστική ισορροπία: κόστος, βιωσιμότητα και κοινωνική αποδοχή
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ρυθμιστικό και οικονομικό πλαίσιο των έργων, το οποίο θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη βιωσιμότητα του νέου μοντέλου.
Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ, Κωνσταντίνος Αραβώσης, τόνισε ότι η ενεργειακή αξιοποίηση μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη μείωση της ταφής, υπό την προϋπόθεση ότι το οικονομικό μοντέλο θα παραμείνει δίκαιο, ανταποδοτικό και ρυθμιστικά ισορροπημένο.
Όπως επισημάνθηκε, η χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των έργων βασίζεται στον συνδυασμό εσόδων από την πώληση ενέργειας και του gate fee για τη διαχείριση απορριμμάτων, χωρίς υπέρμετρη επιβάρυνση των δημοτικών τελών.
Ρυθμιστικός κίνδυνος: υπερδιαστασιολόγηση και “lock-in” στο σύστημα
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε επίσης ο κίνδυνος υπερδιαστασιολόγησης των μονάδων.
Η ΡΑΑΕΥ προειδοποίησε ότι η δημιουργία εγκαταστάσεων με μεγαλύτερη δυναμικότητα από τα πραγματικά διαθέσιμα υπολείμματα ενδέχεται να οδηγήσει σε ανάγκη για εγγυημένες ποσότητες μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων, δημιουργώντας συνθήκες “κλειδώματος” (lock-in) στο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την περαιτέρω ανάπτυξη της ανακύκλωσης και των στόχων πρόληψης, εφόσον η ενεργειακή αξιοποίηση αποκτούσε δυσανάλογο βάρος στο σύστημα.
Βιομεθάνιο: το επόμενο στάδιο της ενεργειακής μετάβασης
Σημαντικό μέρος της εκδήλωσης αφιερώθηκε στη βιοενέργεια και ειδικά στο βιομεθάνιο, το οποίο αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα της ενεργειακής μετάβασης.
Το βιομεθάνιο, που παράγεται από οργανικά απόβλητα μέσω επεξεργασίας βιοαερίου, μπορεί να εγχέεται στο δίκτυο φυσικού αερίου ή να αξιοποιείται στις μεταφορές και στη θέρμανση, λειτουργώντας ως ανανεώσιμο καύσιμο χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα.
Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις, η ελληνική αγορά βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης, την ώρα που στην Ευρώπη το βιομεθάνιο έχει ήδη ενταχθεί ενεργά στο ενεργειακό μείγμα αρκετών χωρών.
Βιομάζα και δευτερογενή καύσιμα στη βιομηχανία
Παράλληλα, συζητήθηκε η αξιοποίηση στερεής βιομάζας και δευτερογενών καυσίμων (SRF/RDF), με έμφαση στη χρήση τους στη βιομηχανία και ειδικά στην τσιμεντοβιομηχανία.
Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική απανθρακοποίησης, καθώς επιτρέπει την υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων με ενεργειακά αξιοποιήσιμα ρεύματα αποβλήτων που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν.
Ένα νέο ενεργειακό μοντέλο αποβλήτων
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει τη μετάβαση της Ελλάδας από ένα σύστημα σχεδόν αποκλειστικής ταφής σε ένα πολυεπίπεδο μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων, στο οποίο συνυπάρχουν η ανακύκλωση, η επεξεργασία οργανικών, η παραγωγή βιοαερίου και βιομεθανίου και η ενεργειακή αξιοποίηση υπολειμμάτων.
Η διαχείριση απορριμμάτων αποκτά πλέον σαφή ενεργειακή διάσταση, εντασσόμενη στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενεργειακή μετάβαση και την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων.
Η συνέχεια του διαλόγου: το συνέδριο της A-Energy
Ο διάλογος για τις εξελίξεις στον τομέα συνεχίζεται και στην αγορά, με σημείο αναφοράς το 4ο Συνέδριο Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο, που διοργανώνει η A-Energy την Παρασκευή 15 Μαΐου 2026 στην Αθήνα.
Το συνέδριο αναμένεται να συγκεντρώσει εκπροσώπους της Πολιτείας, ρυθμιστικών αρχών, επενδυτικών σχημάτων και επιστημονικών φορέων, με στόχο την αποτίμηση των νέων δεδομένων στην ενεργειακή αξιοποίηση, το βιομεθάνιο και τις επενδύσεις σε εναλλακτικά καύσιμα.
