Το 2024, το 19% των Ελλήνων δήλωσε, σύμφωνα με την Eurostat ότι δεν μπορούσε να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό – το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη μαζί με την Βουλγαρία
Στο στόχαστρο του ΥΠΕΝ έχει τεθεί η Ενεργειακή Φτώχεια: Σε σχετικό σχέδιο δράσης που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπεται η άμεση και μεσοπρόθεσμη ενίσχυση της ενεργειακής επάρκειας των νοικοκυριών σε τρείς άξονες με χρονική προτεραιότητα στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά. Το πρόβλημα της ενεργειακής φτώχειας, όπως αποτυπώνεται στην πολύ πρόσφατη μελέτη της Eurostat παραμένει μεγάλο, καθώς το 2024, το 19% των Ελλήνων δήλωσε ότι δεν μπορούσε να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη μαζί με την Βουλγαρία που επίσης κινείται στο 19%.
Βέβαια, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, σε σχέση με το 2016 υπάρχει μείωση κατά 21% των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών, πλην όμως το 2016 η χώρα μας βρισκόταν ακόμα μέσα στην καρδιά της οικονομικής κρίσης, επομένως είναι λογικό να υπάρχει κάποια αποκλιμάκωση.
Η σύνδεση με το πεπαλαιωμένο κτιριακό απόθεμα
Το πρόβλημα της ενεργειακής φτώχειας είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό καθώς συνδέεται άμεσα με το παλαιωμένο και χωρίς ενεργειακές υποδομές κτιριακό απόθεμα, αλλά και με το ακριβό κόστος στέγασης στη χώρα μας, διαμορφώνοντας έναν συνδυασμό που πλήττει δυσανάλογα τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα. Σημειώνεται, ότι την ώρα που το 19% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν μπορούσε να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό σε χώρες όπως η Φινλανδία, η Σλοβενία και η Πολωνία, το αντίστοιχο ποσοστό υποχωρεί κάτω από το 3%!
Που στοχεύει η δέσμη μέτρων του ΥΠΕΝ
Σε αυτό το φόντο, η δέσμη μέτρων του ΥΠΕΝ, στοχεύει πρώτον στην άμεση άμβλυνση των προκαλούμενων επιπτώσεων στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά: Θα εφαρμοστούν μέτρα πολιτικής, τα οποία συνδυάζουν τόσο τη στήριξη πληττόμενων νοικοκυριών σε ακραίες και έκτακτες συνθήκες ενεργειακής ένδειας με την παροχή ενεργειακών προϊόντων σε προνομιακή τιμή, όσο και την προστασία τους μέσω κανονιστικών μέτρων. Εκτός από μέτρα που ισχύουν ήδη, όπως το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο, προτείνεται ακόμη:
- Ο καθορισμός ενός ορίου ελάχιστης κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων σε ετήσια βάση κάτω από το οποίο να απαγορεύεται η αποσύνδεση των πληττόμενων νοικοκυριών.
- Η διευκόλυνση αποπληρωμής και υιοθέτηση ενός πιο ευέλικτου και ευνοϊκού πλαισίου διακανονισμού των ληξιπρόθεσμων οφειλών των πληττόμενων νοικοκυριών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. δυνατότητα τμηματικής και άτοκης εξόφλησης βάσει ενός ποσοστού της μηνιαίας δαπάνης).
Υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ
Δεύτερον, στην δομική αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας: Το μέτρο, προβλέπει την υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας και ΑΠΕ σε κτίρια ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών μέσω της παροχής οικονομικής ενίσχυσης.
Για τα νοικοκυριά που πλήττονται από ακραίες συνθήκες ενεργειακής ένδειας (νοικοκυριά στα οποία το ποσοστό των εύλογων δαπανών διαβίωσης προς το εισόδημα είναι υψηλότερο από 150%) το ποσοστό επιδότησης δύναται να ανέλθει σε 100%. Επίσης θα προωθηθεί η ανακαίνιση των κτιρίων κατοικίας με τη χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση συνδυάζοντας υλοποίηση παρεμβάσεων στο κτιριακό κέλυφος και την εγκατάσταση ενεργειακά αποδοτικών συστημάτων θέρμανσης, ψύξης και παραγωγής ζεστού νερού χρήσης.
Τέλος, θα διευκολυνθεί η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών που μισθώνονται από ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, προκειμένου να αποτραπεί η ασύμμετρη αύξηση των ενοικίων και η πρόκληση εξώσεων ως συνέπεια της μετακύλισης του κόστους των παρεμβάσεων στους ενοικιαστές.
Η τρίτη δέσμη μέτρων αφορά δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης σε νοικοκυριά. Στόχος των μέτρων, είναι, να μειωθεί το ποσοστό των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών σε 4 % το 2030 (περίπου 172.000 νοικοκυριά) από 12,6 % το 2023 (540.000 νοικοκυριά).
