Το μηδενικό ενδιαφέρον στη χθεσινή δημοπρασία του ΔΕΣΦΑ για τη δυναμικότητα στον Κάθετο Διάδρομο είναι απλώς το κερασάκι στην τούρτα. Ο πραγματικός λόγος που θέτει εν αμφιβόλω την υλοποίηση του Διαδρόμου είναι η αδυναμία, μέχρι σήμερα, της ΕΕ να στηρίξει με ομοφωνία όλων των μελών τον σχεδιασμό.
Τρεις είναι οι λόγοι που, κατά την εκτίμηση της ενεργειακής αγοράς αλλά και του ΥΠΕΝ, υπονομεύουν την υλοποίηση του σχεδιασμού για τον Κάθετο Διάδρομο.
Στους λόγους αυτούς αναφέρθηκαν δημόσια, μέσα στο τελευταίο διήμερο, τόσο ο Σταύρος Παπασταύρου, υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όσο και ο Αλέξανδρος Εξάρχου, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου ΑΚΤΟR και της Atlantic See LNG Trade, της εταιρείας δηλαδή που δημιούργησαν ο ΑΚΤΟR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, με στόχο την εξαγωγή αμερικανικού LNG σε Ουκρανία και ΝΑ Ευρώπη.
Η έλλειψη πλήρους στήριξης από την ΕΕ
Η χθεσινή άκαρπη δημοπρασία του ΔΕΣΦΑ, αναφορικά με τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, επιβεβαιώνει:
- Πρώτον, τη χθεσινή διαπίστωση του κ. Παπασταύρου ότι αρκετές χώρες της ΕΕ δεν στηρίζουν τον Κάθετο Διάδρομο και ότι θα πρέπει να κλείσει το σημείο εισόδου του ρωσικού αερίου μέσω του αγωγού TurkStream, ώστε να αντικατασταθεί από το αμερικανικό LNG.
- Δεύτερον, την εκτίμηση Εξάρχου ότι ο κίνδυνος να μην υλοποιηθεί ο Κάθετος Διάδρομος είναι υπαρκτός.
- Τρίτον, ότι η συγκεκριμένη όδευση, πέρα από την πλήρη υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα πρέπει να μπορεί μακροπρόθεσμα να διασφαλίζει και ανταγωνιστικές τιμές στις χώρες που θα προμηθεύονται το αμερικανικό LNG.
Το οπισθογύρισμα στο ρωσικό φυσικό αέριο
Ο κατεξοχήν παράγοντας που υπονομεύει τον Κάθετο Διάδρομο, και προφανώς επιτείνεται από το timing του πολέμου στη Μέση Ανατολή, είναι η ασυμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ αναφορικά με τη χρήση του ρωσικού φυσικού αερίου. Εν μέσω των αρνητικών επιπτώσεων του πολέμου στις τιμές της ενέργειας, αρκετά μέλη της ΕΕ επιδιώκουν, άμεσα ή έμμεσα, την επιστροφή στο φθηνό ρωσικό αέριο. Κι αυτό, παρά τη γνωστή απαγόρευση από την Κομισιόν και τη σχετικά πρόσφατη νομοθέτηση της υποχρεωτικής πλήρους αντικατάστασης του ρωσικού φυσικού αερίου από όλα τα κράτη-μέλη μέχρι το 2028 (σχετικό λινκ στο θέμα για την αντικατάσταση του φυσικού αερίου).
Αλέξανδρος Εξάρχου: Στην ΕΕ δεν είδαν ακόμα τα δύσκολα…
Για αυτό ειδικά το θέμα, ο κ. Εξάρχου προειδοποίησε προχθές (συνέντευξή του στο έντυπο «Βήμα της Κυριακής») ότι, ουσιαστικά, στην ΕΕ δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι τα πολύ δύσκολα είναι μπροστά. Μόλις δυσκολέψουν περισσότερο οι μεταφορές φυσικού αερίου και πετρελαίου, η Ευρώπη θα πληγεί κατεξοχήν από τον πληθωρισμό που θα προκύψει ως αποτέλεσμα της ακρίβειας στα καύσιμα. Τότε, ο κίνδυνος επιστροφής της Ευρώπης στο ρωσικό φυσικό αέριο θα είναι ακόμη μεγαλύτερος.
Δεδομένου ότι ο Κάθετος Διάδρομος θα εξυπηρετεί το 1/5 των αναγκών της ΕΕ σε LNG, ο ίδιος επισημαίνει ότι, ακόμα και σήμερα, υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης προκειμένου να εξασφαλιστούν μακροχρόνια συμβόλαια για το αμερικανικό LNG.
Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Εξάρχου είχε, μεταξύ άλλων, προτείνει πρόσφατα να υποστηρίξει η ΕΕ τα κράτη-μέλη από τα οποία θα διέρχεται ο Κάθετος Διάδρομος, προκειμένου να αποφευχθεί η έμμεση φορολογία και να διατηρηθεί το LNG σε ένα σταθερό κόστος.
Τι μέλλει γενέσθαι
Στην παρούσα φάση, πάντως, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι πραγματικά θα γίνει με τον Κάθετο Διάδρομο. Τα σημερινά δεδομένα δεν βοηθούν: Στις τρεις από τις τέσσερις συνολικά δημοπρασίες του ΔΕΣΦΑ για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, συμπεριλαμβανομένης της χθεσινής δημοπρασίας, το ενδιαφέρον ήταν μηδενικό. Ο Διαχειριστής έχει ήδη προτείνει την παράταση της δημοπρασίας, ώστε να δοθεί μια επιπλέον δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους και σε ένα πιθανόν πιο ξεκάθαρο τοπίο.
Επιπλέον, η Ουκρανία έσπευσε να καλύψει τις υπόλοιπες ανάγκες της για το 2025 (περίπου 2 δισ. κυβικά μέτρα σε LNG) με φθηνό φυσικό αέριο, κάτι που δείχνει ότι και οι υποψήφιοι πελάτες του αμερικανικού LNG θα έχουν απαίτηση να είναι αυτό, αν μη τι άλλο, ανταγωνιστικό.
Σε κάθε, πάντως, περίπτωση, πριν ξεκαθαρίσει τι θα γίνει με τον πόλεμο στο Ιράν και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις, η προοπτική αναφορικά με τον Κάθετο Διάδρομο θα παραμένει με σημαντικά ερωτηματικά.
