Στον απόηχο της καταστροφικής πυρκαγιάς στη Βοιωτία, εξετάζονται πιθανά μέτρα προστασίας και νέες προδιαγραφές που θα ισχύσουν υποχρεωτικά για τα εναέρια δίκτυα σε δασικές περιοχές
Η ασφάλεια εναέριων ηλεκτρικών δικτύων έναντι του κινδύνου πυρκαγιάς επανέρχεται στο προσκήνιο, με το ενδεχόμενο νέων υποχρεωτικών προδιαγραφών για τα εναέρια καλώδια που διέρχονται πρωτίστως από δασικές περιοχές να βρίσκεται ήδη στο τραπέζι.
Στον απόηχο της καταστροφικής πυρκαγιάς στη Βοιωτία, αλλά και άλλων περιπτώσεων στις οποίες τα ηλεκτρικά δίκτυα προκάλεσαν πυρκαγιά από σπινθήρες και βραχυκυκλώματα, είτε πρόκειται για σύνδεση ανεμογεννήτριας είτε για φωτοβολταϊκό, ενεργοποιήθηκαν οι αρμόδιοι φορείς, έστω και με μεγάλη καθυστέρηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά τη δήλωση του υπουργού κ. Σ. Παπασταύρου ότι θα αυστηροποιηθούν οι κανόνες για τη σύνδεση ιδιωτικών ενεργειακών έργων, ζήτησε με διακριτικότητα από ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ, που έχουν την ευθύνη της συνολικής εποπτείας των δικτύων, να καταρτίσουν προτάσεις για την εφαρμογή πιο αυστηρών μέτρων προστασίας και πρόληψης. Πρόκειται για ένα επίμαχο θέμα, το οποίο, ενώ είναι γνωστό εδώ και χρόνια, αποκάλυψε φέτος με τον πλέον επώδυνο τρόπο τις πραγματικές του διαστάσεις.
Υπενθυμίζεται ότι, πέρα από την πυρκαγιά στη Βοιωτία το 2021, η φωτιά στη Βαρυμπόμπη, που κατέκαψε περίπου 100.000 στρέμματα, αποδόθηκε επίσης σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως επίσης και η φωτιά στο Ρέθυμνο της Κρήτης. Επιπλέον, σύμφωνα με στοιχεία του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, 15 από τις 41 πυρκαγιές του 2025 είχαν ως αιτία ή αφορμή προβλήματα στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, με συνολική καμένη έκταση περίπου 51.000 στρεμμάτων. Σύμφωνα, εξάλλου, με πρόσφατες δηλώσεις στο Politico του Ηλία Τζιρίτη, συντονιστή δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο World Wildlife Fund Ελλάδας, το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 και οι έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές την ίδια χρονιά προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο. Κάτι το οποίο αποδεικνύει ότι οι πυρκαγιές που ξεκινούν από το ηλεκτρικό δίκτυο προκαλούν τις πιο μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές. Από τη δική του πλευρά, ο ΔΕΔΔΗΕ αναφέρεται σε στοχοποίησή του και επισημαίνει ότι μόνο το 1% των περιστατικών δασικών πυρκαγιών που καταγράφηκαν το 2025 οφείλονται στο ηλεκτρικό δίκτυο. Ο καταγεγραμμένος, πάντως, αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές συνδεόμενες με το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε το 2024 σε 681, από 369 την προηγούμενη χρονιά.
Ρεαλιστικές και μη λύσεις
Ποιες είναι όμως οι ρεαλιστικές και ποιες οι μη εφικτές δυνατότητες για τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας με περιορισμό του κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς; Η Μονάδα Εγκλημάτων Εμπρησμού, όπως επίσης επιβεβαίωσε τις προάλλες δημόσια στο Politico ο Χρήστος Καλογερόπουλος, συνταξιούχος υποστράτηγος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και πρώην διευθυντής της Μονάδας Εγκλημάτων Εμπρησμού, ζήτησε εδώ και καιρό την επείγουσα τοποθέτηση υπόγειων καλωδίων. Στην παρούσα φάση αυτό φαίνεται εφικτό μόνον επιλεκτικά και κατά προτεραιότητα σε ευαίσθητες περιοχές, καθώς η υπόγεια εγκατάσταση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης θα κοστίσει, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, περίπου 35 δισ. ευρώ. Στο συνολικό δίκτυο μήκους 120 χιλιάδων χιλιομέτρων, η υπογειοποίηση των καλωδίων ανέρχεται σε ποσοστό 14% σε σχέση με 9% το 2021, ενώ ολοκληρώνεται σύντομα και το χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης πρόγραμμα για την υπόγεια καλωδίωση.
Με αυτά τα δεδομένα, οι συζητήσεις που γίνονται αφορούν κυρίως την εφαρμογή πιο σύγχρονων και οικονομικών τεχνολογιών. Μεταξύ αυτών, ειδικές μονώσεις των καλωδίων, ηλεκτρονικά συστήματα που διακόπτουν την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας μέσα σε μικροδευτερόλεπτα, προτού δημιουργηθεί το πρόβλημα, και άλλες τεχνολογίες που εφαρμόζονται διεθνώς, πλην όμως δεν έχουν φτάσει ακόμα στην Ελλάδα. Ένα σενάριο είναι, εφόσον οι λύσεις αυτές επιλεγούν, να ενταχθούν σε νέες υποχρεωτικές προδιαγραφές που θα ισχύουν τόσο για τις εναέριες συνδέσεις των αιολικών και φωτοβολταϊκών όσο και για κάθε άλλο σκοπό, με προτεραιότητα στις δασικές περιοχές.
Ποιος έχει την ευθύνη
Ποιος έχει όμως τη συνολική ευθύνη να ελέγχει το συγκεκριμένο αυτό τεχνικό κομμάτι; Την ευθύνη κατάρτισης των νέων αυστηρών προδιαγραφών των δικτύων για την προστασία από πυρκαγιές έχουν ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ. Από κει και πέρα, όπως διευκρίνισε τις προάλλες και ο καθηγητής του ΕΜΠ Παντελής Κάπρος, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, ο επενδυτής ενός αιολικού ή φωτοβολταϊκού είναι μεν υπόχρεος να κατασκευάσει και να χρηματοδοτήσει τη σύνδεση του έργου του με το δίκτυο, πλην όμως υπό την άμεση εποπτεία και βάσει των προδιαγραφών του ΔΕΔΔΗΕ ή του ΑΔΜΗΕ. Στη συνέχεια, και από τη στιγμή που αυτό θα ολοκληρωθεί, περιέρχεται στον έλεγχο και στη διαχείριση του αντίστοιχου φορέα, ΔΕΔΔΗΕ ή ΑΔΜΗΕ. Οι ίδιοι φορείς έχουν την ευθύνη να εποπτεύουν τη διαδρομή που θα ακολουθήσει η σύνδεση και οτιδήποτε άλλο χρειάζεται, όπως αποψιλώσεις, καθαρισμούς και δρόμους πρόσβασης για τον έλεγχο της βλάστησης (Πηγή: σχετικές δηλώσεις του κ. Κάπρου στο Liberal).
Είναι βέβαιο ότι το προσεχές διάστημα, για το θέμα της ασφάλειας των εναέριων ηλεκτρικών δικτύων από πυρκαγιά, θα υπάρξουν νεότερες εξελίξεις, σε συνέχεια και της εισαγγελικής έρευνας που διενεργείται αυτήν την περίοδο αναφορικά με την τήρηση των τεχνικών προδιαγραφών από τα ιδιωτικά έργα ΑΠΕ, αλλά και της συνολικότερης αποτίμησης από τη Μονάδα Εγκλημάτων Εμπρησμού των υφιστάμενων κινδύνων από τα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας.
