Οι μεγάλες φωτιές στην Πάρο, που προέκυψαν από την άτυπη χωματερή, αποτελούν απτή απόδειξη ότι οι άτυπες και μη ελεγχόμενες χωματερές είναι έτοιμες εστίες φωτιάς και καταδεικνύουν την ανάγκη πρόληψης και προσδιορισμού ευθυνών και αρμοδιοτήτων.
Με τις μεγάλες φωτιές να συνεχίζονται στην Πάρο, η άτυπη χωματερή της Πάρου αναδεικνύεται σε παράδειγμα προς αποφυγή και απτή απόδειξη ότι οι μη ελεγχόμενες και άτυπες χωματερές είναι έτοιμες εστίες φωτιάς. Ήρθε πλέον ανεπιστρεπτί η ώρα να προσδιοριστούν οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες των αιρετών, των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, αλλά και της αρμόδιας Πολιτείας για τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Τα πρώτα πορίσματα της Πυροσβεστικής και του Κλιμακίου Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού σκιαγραφούν μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα λειτουργίας του ΧΥΤΑ στην κατεξοχήν τουριστική Πάρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, στον χώρο είχαν συσσωρευθεί ανεξέλεγκτα μεγάλες ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών, ογκωδών αντικειμένων, κλαδιών και ξερής βλάστησης, δημιουργώντας ουσιαστικά μια άτυπη χωματερή μέσα στον περιφραγμένο χώρο της εγκατάστασης. Η εικόνα αυτή θεωρείται ασύμβατη με τις προβλεπόμενες διαδικασίες ασφαλούς λειτουργίας ενός Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων. Παράλληλα, γίνεται λόγος για σημαντικές ελλείψεις στα μέτρα πυροπροστασίας. Εξετάζεται εάν δεν πραγματοποιούνταν με την απαιτούμενη συχνότητα εργασίες, όπως η επιχωμάτωση των απορριμμάτων για την αποτροπή αυτανάφλεξης, η απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και η επαρκής επιτήρηση της εγκατάστασης.
Εν τω μεταξύ, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας συνελήφθησαν ο Δήμαρχος Πάρου, Κωνσταντίνος Μπιζάς, ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Καθαριότητας, ο εργολάβος του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων και ο οδηγός απορριμματοφόρου. Παράλληλα, επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο συνολικού ύψους 8.437,50 ευρώ, ενώ στη συνέχεια όλοι αφέθηκαν ελεύθεροι μετά την εμφάνισή τους ενώπιον του Εισαγγελέα Σύρου. Η ποινική διερεύνηση συνεχίζεται μέσω της τακτικής δικαιοσύνης.
Το περιστατικό φαίνεται να αποτελεί την κορύφωση προβλημάτων που είχαν επισημανθεί εδώ και καιρό. Ο ΧΥΤΑ Πάρου λειτουργεί υπό ιδιαίτερα αυξημένες πιέσεις, καθώς κατά τους θερινούς μήνες οι ποσότητες απορριμμάτων πολλαπλασιάζονται λόγω της μεγάλης τουριστικής κίνησης του νησιού. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες στη διαχείριση των ανακυκλώσιμων υλικών και την εμπλοκή πολλών διαφορετικών φορέων στη λειτουργία της εγκατάστασης, έχει επανειλημμένα προκαλέσει προβληματισμό για την επάρκεια του υφιστάμενου μοντέλου διαχείρισης. Η δικαστική διερεύνηση αναμένεται πλέον να αποσαφηνίσει εάν οι διαπιστωμένες παραλείψεις οφείλονται σε ατομικές ευθύνες ή αποκαλύπτουν ευρύτερες δυσλειτουργίες του συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων στο Νότιο Αιγαίο. Η υπόθεση δεν περιορίζεται στις περιβαλλοντικές συνέπειες της φωτιάς, αλλά ανοίγει έναν ευρύτερο κύκλο συζήτησης για τις ευθύνες των αιρετών, τη λειτουργία των ΦΟΔΣΑ, τη διαχείριση των απορριμμάτων, αλλά και για την εφαρμογή του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης.
Επιπλέον, η Πολιτεία, η οποία προγραμματίζει συνεχώς νέες εγκαταστάσεις επεξεργασίας απορριμμάτων, πρέπει να επιμένει στην πρόληψη, στη διαλογή στην πηγή και στην αποτελεσματική χωριστή συλλογή, όπως προτείνουν οι ειδικοί επιστήμονες. Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) τονίζει, μεταξύ άλλων, πως οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν, καθώς σημασία έχει να λειτουργούν σωστά και να τροφοδοτούνται με σωστά διαχωρισμένα υλικά. Συγχρόνως, οι υποδομές πρέπει να επιταχυνθούν, καθώς από τις 43 μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων που προβλέπει ο εθνικός σχεδιασμός, μόνο τρεις λειτουργούν πλήρως, ενώ η Αττική, όπου παράγεται σχεδόν το μισό των απορριμμάτων της χώρας, εξακολουθεί να μη διαθέτει ούτε μία νέα μονάδα επεξεργασίας.
