Ήδη, ορισμένοι επενδυτές ξεκίνησαν την αδειοδοτική διαδικασία, με την πλειοψηφία των μονάδων βιοαερίου να αναμένει με αγωνία τον μηχανισμό λειτουργικής ενίσχυσης που ολοκληρώνει το ΥΠΕΝ και όχι μόνο.
Πιο κοντά στο βιομεθάνιο βρίσκεται πλέον η Ελλάδα, καθώς, μετά από τη διάταξη για τον Κανονισμό Εγκατάστασης και Λειτουργίας Μονάδων Βιομεθανίου, καθώς επίσης την τροποποίηση του Κώδικα Διαχείρισης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, ορισμένοι επενδυτές προχωρούν ήδη την αδειοδοτική διαδικασία για τις πρώτες μονάδες βιομεθανίου που θα αποκτήσει η χώρα. Αν και το επόμενο αποφασιστικό βήμα για τη δημιουργία της νέας αγοράς, η αναμενόμενη δηλαδή έκδοση της Υπουργικής Απόφασης για το καθεστώς στήριξης, παραμένει μετέωρο, εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος του 2026 και αυτό το θέμα θα έχει ολοκληρωθεί, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να αποκτήσουν την πλήρη εικόνα σε ό,τι αφορά το οικονομικό πλαίσιο των νέων επενδύσεων. Ωστόσο, μέσα σε ένα εξάμηνο, που αναμένεται να διαρκέσει περίπου ο χρόνος για την τυπική έγκριση από την ΕΕ του σχήματος λειτουργικής ενίσχυσης, θα απομένουν και πάλι κρίσιμα θέματα προς διευθέτηση, προκειμένου να προχωρήσει η νέα αγορά μέσα σε ένα ξεκάθαρο επενδυτικό περιβάλλον.
Θετική δυναμική αλλά και δύο ταχύτητες
Εν τω μεταξύ, η επενδυτική αγορά, παρά τη θετική δυναμική που διαμορφώνεται, φαίνεται να κινείται σε δύο ταχύτητες: σε αυτούς που αξιοποιούν ήδη τη δυνατότητα που έδωσε πρόσφατη διάταξη του νέου νόμου του ΥΠΕΝ, σύμφωνα με την οποία μπορούν να προχωρήσουν η αδειοδότηση, η σύναψη σύμβασης σύνδεσης και η σύναψη σύμβασης λειτουργικής ενίσχυσης με τον ΔΑΠΕΕΠ για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από βιοαέριο μέχρι μέγιστης ισχύος παραγωγής ίσης με ένα μεγαβάτ, και σε εκείνους που παραμένουν διστακτικοί.
Μεταξύ των επενδυτών που έσπευσαν να προχωρήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια περιλαμβάνονται η ΔΕΠΑ Εμπορίας, που βρίσκεται πλέον κοντά στην εμπορική λειτουργία της πρώτης μονάδας παραγωγής συμπιεσμένου βιομεθανίου (Bio-CNG) στην Ελλάδα, αλλά και η Heygaz Biomethane που στοχεύει να μετατρέψει άμεσα πέντε μονάδες βιοαερίου που διαθέτει σε βιομεθάνιο, στοχεύοντας συνολικά σε παραγωγή της τάξης των 350-400 GWh βιομεθανίου ετησίως μέχρι το 2030.
Η μεγάλη, όμως, πλειοψηφία των δυνητικών επενδυτών στο βιομεθάνιο, κυρίως δηλαδή οι ιδιοκτήτες υφιστάμενων μονάδων βιοαερίου, παραμένει διστακτική μπροστά σε τρεις καίριες προκλήσεις που δεν έχουν ακόμα αντιμετωπιστεί: Πρώτη πρόκληση είναι οι στρεβλώσεις που παρουσιάζονται στην πρώτη ύλη, καθιστώντας τη εξαιρετικά ακριβή, και μάλιστα σε μια χώρα που διαθέτει πλούσιο δυναμικό, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία του Τμήματος Βιομάζας και Βιοαερίου του ΚΑΠΕ. Δεύτερη πρόκληση είναι η ενδιάμεση στήριξη του κλάδου του βιοαερίου, προκειμένου να παραμείνει βιώσιμος για το διάστημα που θα απαιτηθεί, προκειμένου να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις μετατροπής των μονάδων σε βιομεθάνιο. Τρίτη πρόκληση είναι η ουσιαστική σύνδεση του κλάδου με τα απόβλητα και η αναγνώρισή του ως μια σημαντική περιβαλλοντική υποδομή.
Οι προτάσεις του ΕΣΠΑΒ για βιωσιμότητα – ιχνηλασιμότητα αποβλήτων
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ΕΣΠΑΒ – Ελληνικός Σύνδεσμος Παραγωγών Βιοαερίου, εκπροσωπώντας τις υφιστάμενες μονάδες βιοαερίου, έχει κάνει επανειλημμένες εκκλήσεις στο ΥΠΕΝ, αναφερόμενος, μεταξύ άλλων, στην οικονομική ασφυξία στην οποία οδηγούνται οι ελληνικές μονάδες βιοαερίου λόγω των περικοπών έγχυσης και των αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του, αναφέρει μάλιστα χαρακτηριστικά ότι «η χώρα πετά ενέργεια και μαζί τη λύση στα απόβλητά της», εξηγώντας ότι το βιοαέριο που έχει ήδη παραχθεί από απόβλητα καταλήγει να καίγεται αντί να μετατρέπεται σε χρήσιμη ενέργεια, οδηγώντας τους παραγωγούς σε απώλειες εσόδων της τάξης των 8-12%, την ώρα που το λειτουργικό κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας εκτοξεύεται. Αυτό συμβαίνει γιατί το βιοαέριο δεν λειτουργεί όπως οι περισσότερες ΑΠΕ και μια μονάδα αναερόβιας χώνευσης δεν μπορεί απλώς να «κλείσει» για λίγες ώρες όταν το δίκτυο δεν χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια. Η βιολογική διαδικασία συνεχίζεται, τα απόβλητα εξακολουθούν να παραλαμβάνονται και το βιοαέριο εξακολουθεί να παράγεται. Παράλληλα, ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της αποζημίωσης μειώνει περαιτέρω την τελική τιμή που λαμβάνουν οι παραγωγοί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κλάδου, η στρέβλωση αυτή κοστίζει περίπου 20.000 έως 40.000 ευρώ ανά εγκατεστημένο MW ετησίως, τη στιγμή που ο κλάδος επωμίζεται το κόστος μεταφοράς, επεξεργασίας και διαχείρισης εκατομμυρίων κυβικών μέτρων οργανικών αποβλήτων, σε μια περίοδο σημαντικής αύξησης του κόστους καυσίμων, μεταφορών, μισθοδοσίας, ηλεκτρικής ενέργειας, ανταλλακτικών και πρώτων υλών.
Στις άμεσες διορθωτικές παρεμβάσεις που έχουν προταθεί περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η παράταση της ενίσχυσης 25%, η πραγματική ιχνηλασιμότητα, ποιος δηλαδή παράγει τα απόβλητα, ποιος τα μεταφέρει και πού ακριβώς καταλήγουν, η θεσμοθέτηση ειδικού πλαισίου διακοψιμότητας και κίνητρα για μετατροπή υφιστάμενων μονάδων σε βιομεθάνιο. Σημειώνεται ότι, με βάση τα στοιχεία του ΕΣΠΑΒ, οι ελληνικές μονάδες βιοαερίου διαχειρίζονται περίπου 4 εκατ. κυβικά μέτρα οργανικών αποβλήτων κάθε χρόνο, τα οποία, μέσω της αναερόβιας χώνευσης, μετατρέπονται σε βιοαέριο, ηλεκτρική ενέργεια και χωνεμένο υλικό που μπορεί να επιστρέψει στην αγροτική παραγωγή ως εδαφοβελτιωτικό.
