Του Ηλία Βέλλιου
Στις 12 Μαρτίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε επίσημη προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα για την ποιότητα του αέρα. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη δέσμη παραβάσεων του Μαρτίου 2026 και προκλήθηκε από την καθυστέρηση της χώρας να υποβάλει εμπρόθεσμα το επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου της Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ), όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τι πήγε στραβά
Το πρόβλημα είναι απλό στην περιγραφή του, αλλά σοβαρό στις συνέπειές του. Η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2016/2284 υποχρεώνει κάθε κράτος-μέλος να καταρτίζει και να ανανεώνει τακτικά ένα εθνικό πρόγραμμα που περιγράφει τα συγκεκριμένα μέτρα για τη μείωση και τον έλεγχο των ατμοσφαιρικών ρύπων. Η Ελλάδα δεν το υπέβαλε εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Το πρόγραμμα αυτό δεν είναι γραφειοκρατική υποχρέωση. Καθορίζει τα μέτρα που οφείλει να λάβει η χώρα για να μειώσει πέντε βασικούς ρύπους διοξείδιο του θείου, οξείδια του αζώτου, πτητικές οργανικές ενώσεις, αμμωνία και λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2,5, που σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος ευθύνονται για χιλιάδες πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη.
Οι πυρκαγιές επιδείνωσαν την κατάσταση
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος αν ληφθούν υπόψη οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα τα τελευταία χρόνια. Οι πυρκαγιές δεν μόλυναν απλώς τον αέρα με μεγάλες ποσότητες μικροσωματιδίων και τοξικών αερίων. Κατέστρεψαν ταυτόχρονα δασικές εκτάσεις που λειτουργούσαν ως φυσικά φίλτρα απορρόφησης ρύπων. Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα βρίσκεται σήμερα πιο εκτεθειμένη από ποτέ, ακριβώς τη στιγμή που το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν έχει ακόμη παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης.
60 μέρες για να δοθεί απάντηση
Η Αθήνα έχει δύο μήνες στη διάθεσή της για να απαντήσει και να υποβάλει το ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης. Αν η απάντηση κριθεί ανεπαρκής, η υπόθεση προχωρά στο επόμενο στάδιο: την αιτιολογημένη γνώμη. Και αν ούτε τότε υπάρξει συμμόρφωση, η Ελλάδα παραπέμπεται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε πρόστιμα και διεθνή εικόνα.
Η προθεσμία μετράει αντίστροφα.
Πηγές
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Επίσημη ανακοίνωση παράβασης για την Ελλάδα (Μάρτιος 2026) Η απόφαση για την έναρξη διαδικασίας παράβασης κατά της Ελλάδας https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/inf_26_431
- Οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 – NEC Directive Το νομικό κείμενο που ορίζει τις υποχρεώσεις κάθε κράτους-μέλους για τη μείωση εκπομπών https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32016L2284
- Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος – Στοιχεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης για την Ελλάδα Χώρα-ανά-χώρα ανάλυση για την ποιότητα αέρα https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/air-pollution/air-pollution-country-fact-sheets-2024/greece-air-pollution-country-fact-sheet-2024
- Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος – Έκθεση Ποιότητας Αέρα 2025 Τελευταία έκθεση με δεδομένα για ολόκληρη την Ευρώπη https://www.eea.europa.eu/en/analysis/publications/air-quality-status-report-2025
- Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας – ΕΠΕΑΡ Ο φορέας αρμόδιος για την κατάρτιση και υποβολή του προγράμματος https://ypen.gov.gr
- Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών – Ατμοσφαιρική ρύπανση και δασικές πυρκαγιές https://www.noa.gr
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – Ατμοσφαιρική ρύπανση και υγεία https://www.who.int/health-topics/air-pollution
