Για την Ελλάδα και την Ευρώπη δημιουργείται πραγματικό πρόβλημα στην προμήθεια πετρελαίου, με τα σενάρια για την ανάγκη λήψης περιοριστικών μέτρων να παραμένουν ανοικτά
Στο πραγματικό έλλειμμα προμήθειας της διεθνούς αγοράς πετρελαίου, το οποίο ανέρχεται σε 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, και στις συνθήκες που ενδέχεται να οδηγήσουν και την Ελλάδα σε μέτρα περιορισμού της ηλεκτροδότησης, αναφέρεται ο Κωστής Σταμπολής, πρόεδρος ΙΕΝΕ και ενεργειακός αναλυτής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και άλλες αξιόπιστες πηγές, τα οποία συγκεντρώνει σε άρθρο του ο κ. Σταμπολής (πηγή: energia.gr), η κάθετη μείωση της παραγωγής πετρελαίου από τις χώρες του Αραβικού Κόλπου, σε συνδυασμό με τον de facto αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, δημιουργεί κενό που είναι πολύ δύσκολο να συμπληρωθεί από την απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων.
Σε περίπτωση συνέχισης του πολέμου, για χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου αλλά και LNG, όπως η Ελλάδα, το σενάριο να απαιτηθούν περιοριστικά μέτρα, ξεκινώντας από τον περιορισμό στην κυκλοφορία, είναι ανοικτό.
Η κατάσταση στην παραγωγή και τις εξαγωγές
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), η παραγωγή στην περιοχή για όλο τον μήνα Μάρτιο μειώθηκε κατά 7,9 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε αργό πετρέλαιο και κατά 2,0 εκατ. βαρέλια προϊόντων.
Μέσω εναλλακτικών οδών, δηλαδή μέσω χερσαίων αγωγών που καταλήγουν στην Ερυθρά Θάλασσα στο Yanbu της Σ. Αραβίας και στην Fujairah στον Κόλπο του Ομάν, Σ. Αραβία και ΗΑΕ εξάγουν σήμερα περί τα 7,0–8,0 εκατ. βαρέλια αργού την ημέρα. Αυτό σημαίνει ότι, αυτή την περίοδο, υπάρχει ένα πραγματικό έλλειμμα προμήθειας στην διεθνή αγορά που ξεπερνά τα 10 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Το ανωτέρω έλλειμμα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναπληρωθεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα με επιπλέον παραγωγή από άλλες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες και, σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς, θα χρειαστούν 2 με 3 μήνες. Προς το παρόν, μέρος του ελλείμματος καλύπτεται από την αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα του ΙΕΑ, τα οποία όμως έχουν ημερομηνία λήξης. Γι’ αυτό ήδη εξετάζεται η αποδέσμευση ισόποσου όγκου πετρελαίου εντός του Απριλίου.
Επιπτώσεις από την πολεμική σύρραξη
Όμως, καθώς η πολεμική σύρραξη διευρύνεται με τη συμμετοχή, πλέον, και των Χούθι της Υεμένης, η προμήθεια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, αλλά και από την Ερυθρά Θάλασσα, θα παραμένει προβληματική.
Το έλλειμμα αυτό, το οποίο ενδεχομένως μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω, πολύ σύντομα θα έχει επιπτώσεις και στην πετρελαϊκή προμήθεια της Ευρώπης, η οποία καταναλώνει περί τα 13,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα, εισάγοντας από τις χώρες του Κόλπου 2,5–3,0 εκατ. βαρέλια.
Μεταξύ των χωρών που υφίστανται τις επιπτώσεις από το εν λόγω έλλειμμα προμήθειας είναι και η Ελλάδα, η οποία εισάγει αργό κυρίως από το Ιράκ, το οποίο καλύπτει το 35% των αναγκών των διυλιστηρίων της και αντιστοιχεί περίπου σε 12,0 εκατ. τόνους ετησίως — ένα όχι ευκαταφρόνητο μέγεθος.
Σήμερα, λόγω εκτενών καταστροφών στις μονάδες παραγωγής αλλά και σε δίκτυα και μεταφοράς, οι εξαγωγές του Ιράκ έχουν περιοριστεί σε 250.000 βαρέλια που μεταφέρονται μέσω αγωγού στο Τσεϊχάν στην Τουρκία. Ενώ ένα μέρος του προκύψαντος ελλείμματος καλύπτεται από τα στρατηγικά αποθέματα, η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες, βρίσκεται σε αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών. Μία από αυτές τις χώρες είναι η Λιβύη, η οποία καλύπτει περίπου το 10% των αναγκών μας. Αυτό εξηγεί και την εσπευσμένη επίσκεψη το Σάββατο (28/3) του Έλληνα ΥΠΕΞ κ. Γεραπετρίτη στην Τρίπολη, με βασικό θέμα τη διερεύνηση της δυνατότητας η Λιβύη να αυξήσει τις εξαγωγές αργού προς την Ελλάδα.
Προβλέψεις για περιοριστικά μέτρα
Όπως προειδοποιούν ανώτερα στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών στο Λονδίνο, τα οποία έχουν καλή γνώση της πετρελαϊκής αγοράς στην Ανατολική Μεσόγειο, και εν όψει συνέχισης των πολεμικών επιχειρήσεων στον Κόλπο και στο Ισραήλ–Λίβανο, η Ελλάδα, αλλά και άλλες χώρες της περιοχής, πολύ σύντομα θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα προμήθειας.
Κάτι που αναπόφευκτα θα οδηγήσει τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, με περιορισμό των μετακινήσεων σε πρώτη φάση και, ακολούθως, με την εισαγωγή πλαφόν σε εβδομαδιαία βάση στην ποσότητα που θα δικαιούνται να προμηθεύονται οι οδηγοί.
Εάν η κατάσταση οξυνθεί περαιτέρω, είναι πιθανό να ληφθούν μέτρα περιορισμού στην ηλεκτροδότηση, καθότι ενδέχεται να υπάρξει έλλειμμα προμήθειας και στο φυσικό αέριο λόγω περιορισμών στις εισαγωγές LNG. Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη προμηθεύεται μόλις 10% των αναγκών της από το Κατάρ — το οποίο, όμως, έχει κηρύξει force majeure λόγω καταστροφών και διακόψει πλήρως την παραγωγή του — οι επιπτώσεις στην διεθνή αγορά είναι πολύ δυσμενείς, με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η παγκόσμια ισορροπία και να παρατηρείται σφοδρός ανταγωνισμός για την εξασφάλιση ικανών ποσοτήτων.
Ωστόσο, παράγοντες της εγχώριας ενεργειακής αγοράς τονίζουν ότι, προς το παρόν, δεν υπάρχει πρόβλημα στην Ελλάδα στην προμήθεια LNG, αλλά, εάν συνεχιστεί ο πόλεμος και δεδομένων των αυξημένων αναγκών στις ασιατικές αγορές και του πριμ που προσφέρουν, τότε είναι πολύ πιθανόν να δούμε μειωμένες παραδώσεις φορτίων.
Καθώς η χώρα μας έχει μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία και εξαρτάται πλέον κατά 70% για κάλυψη των αναγκών της από το εισαγόμενο LNG, ενδέχεται κάποια στιγμή να αντιμετωπίσει έλλειμα στην προμήθεια, οπότε θα υποχρεωθεί να λάβει δραστικά μέτρα μείωσης της κατανάλωσης.
