Μείζον θέμα και για τις ΑΠΕ η Εκταμίευση των Πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης – Ποιες οι προκλήσεις και ποιες οι λύσεις
Κάθε έτος καθυστέρησης στην υλοποίηση έργων ΑΠΕ μειώνει το ΑΕΠ της χώρας κατά 0,1-0,2% και απομακρύνει την επίτευξη των στόχων για μείωση των εκπομπών CO₂.
Του Ηλία Βέλλιου
Σε μείζον οικονομικό και πολιτικό θέμα αναδεικνύεται η εκταμίευση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ να έχουν κάνει κοινό μέτωπο, καλώντας την κυβέρνηση να απαντήσει άμεσα για τις καθυστερήσεις που επισημαίνονται τόσο στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου όσο και στην Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας για την Νομισματική Πολιτική 2023 – 2024.
Στο πλαίσιο του κοινού μετώπου ΣΥΡΙΖΑ –ΠΑΣΟΚ, τοποθετείται άλλωστε και η εκδήλωση για θέματα του Ταμείου Ανάκαμψης την προσεχή Παρασκευή που διοργανώνει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Νικόλας Φαραντούρης, με ομιλητές τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Παύλο Γερουλάνο και τον Παναγιώτη Κορκολή, πρώην Γενικό Γραμματέα Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ και Υπεύθυνο Ανάπτυξης Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών «ΕΝΑ» (αίθουσα του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα).
Η Ελλάδα βρίσκεται πράγματι σε κρίσιμο σημείο αναφορικά με την εκταμίευση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και παρά τις θετικές εξελίξεις στο μέτωπο του δανεισμού, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων, με έμφαση στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος.
Στο άρθρο που ακολουθεί, αναλύονται οι βασικές αιτίες που προκαλούν αυτές τις καθυστερήσεις και πιθανές λύσεις που μπορούν να συμβάλλουν μέσω της επιτάχυνσης των διαδικασιών αυτών των έργων, στην βιώσιμη ανάπτυξη και ενεργειακή μετάβαση.
Προβλήματα στην Εκταμίευση των Πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης
Η πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (02/2024), επισημαίνει καθυστερήσεις και πιθανή “συσσώρευση” υλοποιούμενων έργων στο τέλος της περιόδου εφαρμογής του ΤΑΑ, με κίνδυνο μη αποδοτικής χρήσης των αντίστοιχων κονδυλίων και εμφάνισης παρατυπιών είτε απώλεια ενωσιακής χρηματοδότησης”.
Από τη δική της πλευρά, η Τράπεζα της Ελλάδας, στην Έκθεσή της για την Νομισματική Πολιτική 2023 – 2024, επισημαίνει τους κινδύνους από τον παρατηρούμενο χαμηλό ρυθμό εκτέλεσης δημοσίων δαπανών του Ταμείου.
Ορισμένα από τα βασικά προβλήματα που παρουσιάζονται στην εκταμίευση των πόρων από το ΤΑΑ είναι τα εξής:
Γραφειοκρατικά Εμπόδια και Απαιτήσεις Εγγυήσεων
Η υπερβολική γραφειοκρατία καθυστερεί τη διαδικασία έγκρισης και υλοποίησης έργων, οδηγώντας σε απώλεια ανάπτυξης της τάξης του 0,3% του ΑΕΠ ετησίως. Όσο μεγαλύτερος ο χρόνος έγκρισης, τόσο μειώνεται η απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων και αυξάνεται το κόστος των έργων.
Επιπλέον, οι αυστηρές απαιτήσεις εγγυήσεων δυσχεραίνουν τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, κυρίως στον τομέα της ενέργειας.
Καθυστέρηση στην Ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
Οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) προκαλούν μεγάλες οικονομικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με την τελευταία αναφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κάθε επιπλέον έτος καθυστέρησης στην υλοποίηση έργων ΑΠΕ μειώνει το ΑΕΠ της χώρας κατά 0,1-0,2% και εμποδίζει την επίτευξη των στόχων για μείωση των εκπομπών CO₂. Η καθυστέρηση αυτή ενισχύει την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αυξάνοντας το ενεργειακό κόστος για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία.
Επιπτώσεις στην Ενεργειακή Αποδοτικότητα και Ανταγωνιστικότητα
Η καθυστέρηση στην υλοποίηση έργων ενεργειακής αναβάθμισης έχει ως αποτέλεσμα την αυξημένη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, κάτι που πλήττει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Η μετάβαση σε πιο αποδοτικές ενεργειακά λύσεις θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες ενέργειας και να ενισχύσει την ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας.
Επιπτώσεις για την Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Πολιτική της Ελλάδας
Η καθυστέρηση στην εκταμίευση των πόρων από το ΤΑΑ επηρεάζει αρνητικά την ενεργειακή μετάβαση και την περιβαλλοντική πολιτική της χώρας. Ορισμένες από τις επιπτώσεις είναι οι παρακάτω:
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σημαίνει ότι η Ελλάδα χάνει σημαντικές ευκαιρίες για μείωση εκπομπών CO₂ και αύξηση της ενεργειακής αυτάρκειας. Σήμερα, η χώρα χάνει επενδύσεις και θέσεις εργασίας, με την ανάπτυξη της πράσινης ενέργειας να δημιουργεί περίπου 40 νέες θέσεις εργασίας για κάθε 1 εκατομμύριο ευρώ επενδύσεων.
Αναβάθμιση Ενεργειακής Αποδοτικότητας
Η καθυστέρηση στην υλοποίηση έργων ενεργειακής αναβάθμισης αυξάνει την ενεργειακή εξάρτηση και οδηγεί σε υψηλότερο κόστος ενέργειας για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Αυτό επηρεάζει τη βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας και ανακόπτει την πορεία προς μια πράσινη οικονομία.
Περιβαλλοντικά Έργα
Τα καθυστερημένα έργα προστασίας του περιβάλλοντος, όπως η αποκατάσταση οικοσυστημάτων, αυξάνουν τους κινδύνους από φυσικές καταστροφές και επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής. Παράλληλα, καθυστερούν τη δημιουργία θέσεων εργασίας στους τομείς της πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Πιθανές Λύσεις για την Επιτάχυνση των Διαδικασιών
Για να ξεπεραστούν τα οικονομικά και διαδικαστικά εμπόδια και να επιταχυνθεί η εκταμίευση των πόρων του ΤΑΑ, υπάρχουν οι εξής λύσεις:
Απλοποίηση και Ψηφιοποίηση Διαδικασιών
Η ψηφιοποίηση και η απλοποίηση των διαδικασιών έγκρισης μπορούν να μειώσουν το κόστος των καθυστερήσεων κατά 10-15% και να επιταχύνουν την απορρόφηση των πόρων. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ψηφιοποίηση των διαδικασιών για την έγκριση έργων έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην επιτάχυνση της απορρόφησης πόρων σε άλλες χώρες της Ε.Ε. Δημόσιες – Ιδιωτικές Συνεργασίες.
Η ενίσχυση των δημόσιων – ιδιωτικών συνεργασιών μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση των έργων και να ενισχύσει την απορρόφηση των πόρων. Οι συνεργασίες με τον ιδιωτικό τομέα επιτρέπουν τη χρήση των τεχνολογικών δυνατοτήτων και των κεφαλαίων του ιδιωτικού τομέα, προσφέροντας πιο αποδοτικές και γρήγορες λύσεις για την ενεργειακή μετάβαση.
Ταχύτερη Χρηματοδότηση για Ενεργειακά και Περιβαλλοντικά Έργα
Η ενίσχυση της χρηματοδότησης για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ενεργειακής αναβάθμισης μπορεί να επιταχύνει τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ταχύτερη χρηματοδότηση αυτών των έργων θα συμβάλλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Συμπεράσματα
Η επιτάχυνση της διαδικασίας εκταμίευσης των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι κρίσιμη για την οικονομία της Ελλάδας. Με την απλοποίηση των διαδικασιών, την ενίσχυση των δημόσιων-ιδιωτικών συνεργασιών και την ταχύτερη χρηματοδότηση ενεργειακών και περιβαλλοντικών έργων, η χώρα μπορεί να ξεπεράσει τις καθυστερήσεις και να επιτύχει τους στόχους της για μια πιο βιώσιμη και ενεργειακά αυτόνομη οικονομία.
Πηγές:
- EUROSTAT – Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – NextGenerationEU
- Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (European Court of Auditors)
- Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA)
- World Resources Institute (WRI)
- Ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών – Ελλάδα 2.0
